Gian nhà vận hành có ba chiếc tời đặt thành hàng, mỗi chiếc một tang trống sơn xanh đã bong, một cái tay quay to như vô lăng xe tải, một cái phanh đai và một thanh hãm răng cưa. Lục Trì đã làm với tời cửa phai ở gian van của trạm, cái tời nhỏ mà Khang và Ninh Du đã đu lên sáng hôm sau trận mưa đầu. Ba chiếc này lớn gấp mười lần.
Bùi Duy không bỏ tay khỏi tay quay nhánh đông trong suốt lúc nghe. Lục Trì trải bản vẽ của Ông Mộc lên mặt bàn vận hành, chỉ vào mảng xanh hình chiếc lá, và nói. Anh nói ngắn: hồ Lau Sậy, bờ bao đất sét, xẻ một đoạn hai mươi mét sát kênh, nước lũ vào hồ, nước lặng thì sợi chìm và vón. Không nhánh nào phải nhận hết.
Bùi Duy nghe hết. Rồi anh ta hỏi những câu mà Lục Trì đã đoán anh ta sẽ hỏi, theo đúng thứ tự.
“Bờ bao dày bao nhiêu?”
“Mặt bốn mét. Chân loe ra, tính cả bãi đất thừa đổ phía hồ thì hơn hai chục mét.”
“Sâu bao nhiêu thì nước vào?”
“Tới đáy kênh. Ba mét, ba mét rưỡi.”
“Hai mươi mét dài, sáu mét rộng trung bình, ba mét sâu.” Bùi Duy không cần giấy. “Ba trăm sáu mươi khối đất sét đầm. Không có máy, vì máy rung, và vì không có dầu. Một người khỏe đào được hai khối một ngày, đất khô. Đất ướt thì một khối. Trời sắp mưa.” Anh ta nhìn Lục Trì. “Anh cần hai trăm người, đào liền hai ngày, trong mưa, ngay bên cạnh một con kênh mà trong một ngày nữa sẽ đầy xơ. Anh có hai trăm người không?”
“Liên minh có.”
“Liên minh có tám mươi mốt người ở bến sà lan đang phải chạy lũ. Có dãy nhà đóng kiện đang phải chạy lũ. Có Bến Bốn đang phải giữ cửa kè. Có xưởng in thì ở xa. Có trạm của anh, hai mươi bảy người, nửa là người già.” Bùi Duy nói đều, không gằn. “Người của tôi thì đang chở dân phía tây đi sơ tán. Tôi không rút họ về để đào một cái hố mà tôi không biết có kịp không.”
“Anh không cần rút người. Anh chỉ cần đợi.”
“Đợi tới bao giờ?”
“Tới khi đỉnh lũ về tới Ngã Ba. Như anh đã nói trên đài. Lúc ấy nếu hồ Lau Sậy đã mở, anh không phải hạ cửa đông, hoặc chỉ hạ một nửa. Nếu chưa mở, anh hạ như anh đã định.” Lục Trì nhìn vào bàn tay đeo găng xám trên tay quay. “Anh không mất gì nếu đợi.”
Bùi Duy im một lúc. Lục Trì thấy những ngón tay đeo găng của anh ta khẽ cử động trên tay quay, không phải siết, mà như người chơi đàn đặt tay lên phím trước khi bấm.
“Anh biết tôi đứng ở đây bao lâu rồi không?” Bùi Duy hỏi.
“Không.”
“Từ ngày thứ mười bốn. Ngày tôi niêm phong dầu. Mỗi sáng tôi tới đây, quay mỗi chiếc tời một vòng lên, một vòng xuống, cho cáp khỏi gỉ, cho phanh khỏi dính.” Anh ta đẩy nhẹ tay quay. Cái tang trống kêu một tiếng rất nhỏ, cáp thép căng lên rồi trùng xuống. “Năm mươi ba ngày. Tôi biết cánh cửa này nặng bao nhiêu, cáp này còn chịu được bao nhiêu, phanh này kẹt ở răng thứ mấy. Không phải vì tôi học. Vì tôi đặt tay lên nó mỗi ngày.” Anh ta nhìn Lục Trì. “Anh hiểu tôi nói gì không?”
Lục Trì hiểu. Anh đã đặt tay lên ống thép của trạm mỗi ngày suốt sáu năm trước khi mưa xuống.
“Khi đỉnh lũ tới,” Bùi Duy nói, “tôi sẽ biết, trước cả các trạm đo. Lúc ấy tôi hạ cửa đông. Tôi không đợi thêm một phút.” Anh ta buông tay quay ra, lần đầu tiên. “Tới tối ngày kia, nếu nước đi đúng như tôi tính. Anh làm gì từ giờ tới lúc ấy thì anh làm.”
Tống Kha tới lúc chín giờ sáng, đi bộ từ Bến Cạn, theo bờ nhánh đông. Anh không đi một mình. Sau lưng anh là ba mươi hai người, đàn ông và đàn bà, đeo băng tay xanh của kho số sáu, vác xẻng, cuốc, xà beng, sọt tre. Có cả Phong, người của tổ Mã Vinh, cái người đã quay tay quay ở hố van một.
“Ở kho sáu có người nghe đài tối qua,” Tống Kha nói với Lục Trì, khi anh trèo lên tới đỉnh đập. “Có người ở bến sà lan là bà con với người trong kho. Tôi không gọi ai. Họ tự tới hỏi tôi.” Anh nhìn sang Bùi Duy, đứng ở cửa gian nhà vận hành. “Anh Duy. Tôi xin nghỉ khiêng người hai ngày.”
Bùi Duy nhìn ba mươi hai người đứng dưới chân đập. Rồi anh ta nhìn Tống Kha, cái chìa đồng vẫn treo trên cổ anh bằng sợi dây dù.
“Cậu không cần xin tôi,” anh ta nói. “Cậu đâu phải người của tôi.”