Sáng mười sáu tháng Tám, Tố Y mang cây gấm của Bùi thị ra sân nhuộm.
Sân nhuộm Ninh Ký nằm sau ba dãy nhà dệt, rộng bằng nửa cái sân đình, nền lát gạch đỏ đã loang màu đủ thứ. Mười hai vại màu lớn xếp thành hai hàng, nắp gỗ đậy kín. Dàn phơi tre cao quá đầu người chạy dọc bờ tường phía đông, nơi buổi sáng nắng lên đầu tiên. Mùi phèn chua, mùi chàm lên men, mùi rễ cây ngâm nước quyện vào nhau, nồng tới mức người lạ bước vào phải bịt mũi. Tố Y hít một hơi sâu. Với nàng, đây là mùi của nhà.
Lão Đinh đã đợi sẵn bên dàn phơi. Lão trải cây gấm ra trên một tấm ván gỗ sạch, rồi lùi lại, khoanh tay, nhìn.
Hai người đứng im, nhìn tấm gấm đỏ son hoa mẫu đơn dưới nắng sớm.
Rồi lão Đinh cúi xuống. Lão rút một sợi tơ ở mép gấm, đưa lên trước mắt, xoay xoay trong nắng. Lão bẻ sợi tơ, nhìn chỗ gãy. Lão ngửi. Rồi lão giơ ba ngón tay lên, rồi bảy ngón, rồi chỉ vào vại màu hồng lam thảo ở cuối hàng, gật đầu một cái thật mạnh.
Ba lần nhuộm, bảy đêm sương, đúng phép nhà Ninh.
Tố Y nâng tấm gấm lên, nghiêng dần dưới nắng.
Màu đỏ son chuyển sang tím nhạt, rồi vàng cam, rồi hồng phấn, đúng sáu màu như gấm nhà nàng. Nghiêng thêm chút nữa, tới góc thứ bảy, cái góc mà người mua gấm bình thường không bao giờ nghiêng tới vì phải nâng tấm vải gần như dựng đứng, màu gấm tắt phụt, xám ngoét như tro.
Lão Đinh nhìn thấy. Lão nhíu mày, đưa tay sờ mặt sau tấm gấm, lần theo từng hàng sợi ngang. Rồi lão lắc đầu, chỉ vào khung cửi trong nhà dệt, làm động tác luồn thoi từ phải sang trái, xòe bảy ngón tay.
Lão biết. Người thợ nhuộm câm ba mươi năm ở Ninh Ký này chưa từng được dạy, nhưng lão đã nhìn mẹ nàng dệt, nhìn nàng dệt, và lão biết ở mỗi sợi thứ bảy, thoi phải đi ngược.
Tố Y gật đầu với lão.
— Họ có sổ. — Nàng nói, chậm rãi, để lão đọc được môi. — Họ không có tay.
Nàng gấp cây gấm lại, ngồi xuống bậc đá bên dàn phơi.
Cây gấm này nhuộm đúng ba lần, phơi sương đúng bảy đêm. Muốn nhuộm như thế phải có sổ thật, hoặc phải có người từng đứng trong sân nhuộm này đủ lâu. Muốn dệt một cây gấm Vân Hà dài như thế, một khung hoa hai người làm, cũng mất hai tháng. Như vậy là từ tháng Sáu, trước khi cha mất, trước khi nàng trở về, có kẻ đã cầm trong tay hai phần ba bí kỹ nhà Ninh.
Trong mười năm qua, cuốn sổ ấy chỉ rời ngăn kéo khóa đồng của cha ba lần mỗi năm, vào mùa nhuộm. Người được ngồi cạnh cha trong mùa nhuộm có nàng, có nhị thúc, và có Liễu Oanh, vì từ năm mười lăm tuổi Liễu Oanh đã là người mài phèn giỏi nhất xưởng.
Đêm trừ tịch kiếp trước, Liễu Oanh nói: chép mất hai năm. Nàng đã tưởng hai năm ấy là sau khi cha mất. Bây giờ nàng hiểu, hai năm ấy đã bắt đầu từ trước.
Nàng xoay con thoi gỗ trong tay. Kẻ chép sổ đã có được những gì trên giấy. Nhưng mẹ nàng không bao giờ ghi kiểu luồn thoi ngược lên giấy. Mẹ chỉ cầm tay nàng, năm nàng mười hai tuổi, đặt con thoi đàn hương này vào lòng bàn tay nàng, và dạy.
Thứ duy nhất Bùi Thận chưa có, là thứ nằm trong bàn tay nàng.
Gần trưa, Ninh Tố Vân dọn về phòng phía tây Ninh Ký.
Cô không mang theo gì nhiều. Hai bộ quần áo, một cái lược, một hộp kim chỉ, và một cái gối thêu hoa cúc mà Tố Y nhận ra là đồ Hồ thị thêu năm Tố Vân lên mười. Nhà nhị thúc đã bị nha môn niêm phong. Người hầu bỏ đi hết. Tố Vân đứng giữa căn phòng nhỏ, ôm cái gối, không biết đặt nó ở đâu.
Tố Y đỡ lấy cái gối, đặt lên đầu giường.
— Muội cứ để ở đây. — Nàng nói.
Tố Vân nhìn cái gối, rồi nhìn chị họ.
— Đại tỷ. — Cô nói khẽ. — Mẹ muội… ở trong ngục có ai đưa cơm không?
Tố Y im lặng một lúc. Kẻ đã giã thuốc độc giết cha nàng đang nằm trong ngục nha môn, và con gái kẻ ấy đang hỏi nàng ai đưa cơm cho mẹ mình.
— Tiểu Mãn mỗi ngày mang hai bữa. — Nàng nói. — Từ hôm qua rồi. Muội không cần lo.
Tố Vân cúi đầu. Đôi vai gầy run lên. Cô không khóc thành tiếng, chỉ đưa tay áo lên lau mắt, rồi quay đi xếp quần áo vào rương, cẩn thận như xếp gấm.