Gã đàn ông bị bắt ở ngõ phía đông tên Ngưu, ba mươi tuổi, làm phu bốc vác ở bến Nam, người cao lớn, mặt rỗ, hai bàn tay to như hai cái mo cau. Đêm Đông chí, gã trèo tường ngõ đông chậm hơn đồng bọn một nhịp, vì vạt áo mắc vào cành tre gai. Hai sai dịch Chức Tạo ty nấp trên mái kho phía bắc nhảy xuống chặn được gã.
Đốt nhà là tội của nha môn Tri châu. Sáng hôm ấy, Yến Chiêu giao gã Ngưu cho phòng hình nha môn, kèm một tờ trình của Chức Tạo ty: hai trăm cân tơ dành cho gấm cống bị thiêu rụi, xin nha môn xét như tội phá hoại hàng cống.
Chiều hôm ấy, Tri châu Hoắc đại nhân thăng đường.
Tố Y ngồi ở ghế dành cho khổ chủ, quấn khăn, bắp chân còn băng vải. Ninh Cảnh đứng sau lưng. Yến Chiêu ngồi ở ghế khách quan, bên phải công án.
Gã Ngưu quỳ giữa công đường, cúi gằm, khai.
Gã khai rằng ba hôm trước Đông chí, gã ngồi uống rượu ở một quán nhỏ cạnh bến Nam. Một người đàn ông lạ tới ngồi cùng bàn, mời gã một bình rượu, rồi đặt lên bàn hai mươi lượng bạc. Người ấy nói chỉ cần đêm Đông chí, gã cùng hai người nữa mang ba vò dầu trẩu tới ngõ đông phường Bách Ti, tẩm vào giẻ, đốt, quăng qua tường sân nhuộm nhà Ninh. Gió bấc sẽ làm nốt phần còn lại.
— Người ấy là ai? — Tri châu hỏi.
— Tiểu nhân không biết tên. — Gã Ngưu nói. — Người ấy đội nón, nói giọng địa phương, ăn mặc như người buôn. Thấp, đậm người, mặt vuông.
— Hai người kia đâu?
— Tiểu nhân không quen. Người lạ dẫn tới, đêm ấy chạy ra bờ sông, tiểu nhân không biết đi đâu.
Tri châu gõ thước. Gã Ngưu run lên.
— Hai mươi lượng, đốt nhà người ta giữa đêm Đông chí. Ngươi có biết trong nhà ấy có người già nằm liệt không?
Gã Ngưu ngẩng lên, mặt tái đi.
— Tiểu nhân không biết. — Gã lắp bắp. — Người ấy bảo chỉ đốt sân nhuộm, đốt tơ, cho nhà Ninh trễ hàng cống. Người ấy không nói có người.
Tố Y nghe, và hiểu.
Kẻ thuê gã Ngưu không nói dối gã. Lửa đúng là bắt đầu ở sân nhuộm, đúng là đốt tơ. Chuyện tàn lửa theo gió bấc bay sang mái dãy phía tây, rơi xuống gian có người mẹ nằm liệt, là chuyện của gió. Không ai ra lệnh cho gió.
Nếu lửa chỉ đốt tơ, đó là tội phá hoại hàng cống. Nếu lửa giết người, thì người cầm đuốc là gã Ngưu, kẻ không biết trong nhà có người.
Một nước cờ có hai mặt, mặt nào cũng không chạm tới người đặt quân.
— Thấp, đậm người, mặt vuông. — Yến Chiêu nhắc lại, ghi vào sổ của mình.
Tố Y biết hắn đang nghĩ tới ai. Nàng cũng đang nghĩ tới người ấy. Một người đàn ông áo lụa xanh đen đứng dưới ngọn đèn lồng ở đầu ngõ sau Ninh Ký, đêm hai mươi lăm tháng Chín.
Nhưng nói thấp, đậm người, mặt vuông thì cả châu Ỷ Vân có hàng nghìn người.
Tối hôm ấy, Tố Y ngồi với Ninh Cảnh trong phòng cha.
— Con Ngọc nghe được tận tai. — Ninh Cảnh nói. — Nó ra làm chứng là xong.
— Con Ngọc đang làm cho nhà Bùi. — Tố Y nói. — Nó mười chín tuổi, nhà nghèo, khế ước ba năm. Nó ra làm chứng, khế ước bị phá, nó phải bồi gấp ba. Bồi xong, không xưởng nào ở châu này dám nhận một đứa thợ từng tố chủ cũ. Rồi nhà Bùi sẽ tìm ra ai báo tin cho mình đêm hai mươi chín.
Nàng lắc đầu.
— Con Ngọc liều mạng chạy sang báo tin. Mình không đẩy nó ra trước công đường.
Ninh Cảnh im lặng một lúc.
— Thế thì mình cần một thứ khác. — Cậu nói. — Một thứ không biết nói.
Đêm ấy, Tố Y sai Tiểu Mãn mang một gói nhỏ sang bờ nam, đợi ở bến giặt sau xưởng Bùi thị, nơi thợ ra giặt khăn lúc sáng sớm.
Sáng hôm sau, Tiểu Mãn về, kể rằng con Ngọc đã nhận gói. Trong gói là năm lượng bạc, một hộp mỡ trăn trị nẻ tay, và một mảnh lụa trắng nhỏ bằng bàn tay. Trên mảnh lụa, Tố Y tự tay dệt hai chữ bằng chỉ bạc, đúng kiểu chữ dệt ở biên gấm Ninh Ký: Ngọc thị.
— Con Ngọc cầm mảnh lụa, đứng im ở bến giặt. — Tiểu Mãn kể, mắt đỏ hoe. — Rồi nó hỏi em: đại tiểu thư dệt tên em thật à. Em bảo thật. Nó khóc, giặt khăn mà nước mắt rơi vào chậu. Nó bảo em về thưa với đại tiểu thư: ba năm khế ước hết, nó về.
Tố Y gật đầu.
Mảnh lụa ấy không đổi được gì. Không trả được tiền bồi khế ước, không đưa được con Ngọc ra khỏi xưởng Bùi thị. Nhưng nàng đã học được một điều từ Hội Gấm Thu: có những người thợ cả đời dệt gấm cho người khác mặc, chưa từng thấy tên mình nằm trên một sợi chỉ nào.
Một sợi chỉ mang tên mình, đôi khi đủ để người ta biết mình còn đường về.