Chiều mười bốn tháng Tư, cả bến Lục Giang ngừng khuân.
Người ta kéo tới bãi đất trống trước trạm thuế, đông tới mức lính trạm phải căng dây thừng giữ chỗ. Trên boong Ngự Cẩm, quan áp cống của năm châu kia đứng thành hàng, mặt khó chịu. Một người châu Lâm Xuyên nói to rằng sẽ dâng sớ hạch tội Đề cử châu Ỷ Vân làm trễ hàng cống.
Giữa bãi, lính trạm kê hai dãy ván dài hướng về phía tây.
Dãy bên trái: mười hai cây gấm Vân Hà do người của cục khiêng từ khoang Ngự Cẩm lên, đúng mười hai số mà Tố Y đọc. Giấy vàng của cục, niêm đỏ của cục, dải giấy giáp lai, tất cả còn nguyên.
Dãy bên phải: mười hai cây gấm khám được trên thuyền Vương, bọc lụa mộc.
Tố Y không đợi nắng. Nắng còn cao. Nàng làm việc thứ nhất trước.
— Tố Vân. — Nàng nói.
Ninh Tố Vân bước ra giữa bãi đất. Hai mươi tuổi, mặc áo vải xanh, tóc buộc sợi chỉ đỏ, đứng trước mấy nghìn người. Hai tay cô run, Tố Y nhìn thấy. Nhưng khi cô cầm cây kim thêu lên, tay cô không run nữa.
Lính cục bóc giấy bọc cây số mười chín ở dãy bên trái, lộ ra một đoạn biên gấm. Tố Vân cúi xuống, cho tất cả những ai đứng gần nhìn thấy. Ở mép vải có hai cái tên nhỏ bằng hạt gạo: Hồng thị. Lý Tứ nương.
— Ninh Ký dệt tên thợ chìm vào biên. — Tố Vân nói, giọng nhỏ, rồi to dần. — Từ Hội Gấm Thu năm ngoái, ai ở châu Ỷ Vân cũng biết. Tên dệt chìm phẳng với mặt vải. Muốn gỡ tên ra, phải cắt cả biên gấm.
Cô đưa mũi kim vào chữ Hồng, khều nhẹ. Một sợi chỉ tơ màu đỏ son tuột ra khỏi mặt vải, dài một đốt tay, lủng lẳng trong gió.
Đám đông ồ lên.
— Tên này thêu. — Tố Vân nói. — Thêu lên sau khi dệt. Ninh Ký không thêu tên ai.
Cô làm thế với cả mười hai cây trong dãy bên trái. Mười hai lần, sợi chỉ thêu tuột ra. Rồi cô sang dãy bên phải, đưa mũi kim vào tên thợ ở biên cây đầu tiên. Mũi kim trượt trên mặt vải. Không có sợi nào tuột ra.
Thôi Diễn đứng ở đầu bãi, mặt không đổi.
— Tên thêu hay tên dệt, thợ Ninh Ký tự làm. — Hắn nói. — Cây nào thợ quên dệt tên thì thêu bù. Chẳng chứng minh được gì.
Tố Y không đáp. Nàng nhìn trời. Mặt trời đã xuống ngang ngọn cột buồm Ngự Cẩm, đỏ dần.
— Giờ Dậu. — Quách tuần kiểm nói.
Lính trạm và lính cục cùng mở cuộn hai mươi bốn cây gấm, trải một đoạn dài ba sải tay lên mặt ván, nghiêng về phía mặt trời. Tố Y đi dọc hai dãy ván, tự tay chỉnh góc nghiêng từng tấm.
Nắng chiều đổ xuống bến Lục Giang, đỏ son, chuyển cam, chuyển tím. Sáu dòng sông đổi màu theo.
Hai mươi bốn tấm gấm cùng sáng lên. Sáu màu chạy dọc từng tấm, đỏ son sang tím than, như hai mươi bốn dòng sông nhỏ.
Rồi mặt trời xuống thêm một chút. Tới góc thứ bảy.
Mười hai tấm gấm ở dãy bên trái tắt dần, như ngọn đèn bị ai úp chén lên. Màu đỏ son xỉn lại thành màu gạch cũ. Màu tím chết thành màu bùn. Cả tấm gấm chỉ còn là một tấm vải màu, đẹp, đều, và chết.
Mười hai tấm ở dãy bên phải bừng lên, màu sắc như bật ra khỏi mặt vải, hắt ánh sáng lên mặt những người đứng gần nhất. Một người phu khuân đánh rơi đòn gánh.
Cả bến Lục Giang lặng đi.
Tố Y đứng giữa hai dãy ván. Nắng chiều đỏ trên áo tro của nàng.
— Yến đại nhân đã ký sáu mươi hai lần, cây nào cũng sáng ở góc bảy. — Nàng nói. — Gấm Ninh Ký sáng ở góc bảy. Mười hai cây kia không phải gấm Ninh Ký.
Thôi Diễn bước ra. Giọng hắn vẫn đều, nhưng nhanh hơn.
— Hoặc Ninh Ký giữ gấm tốt bán lén, đưa gấm xấu đi cống. — Hắn nói. — Chủ xưởng ký nhận đủ, giờ lại đổi lời. Bản chức không biết cây nào mới là cây Yến đề cử đã ký.
Tố Y đã đợi câu ấy.
Nàng đi tới cây đầu tiên ở dãy bên phải, rút nút gỗ ở đầu ống tre, đưa cho Quách tuần kiểm, rồi đưa cây đèn lồng giấy đỏ của trạm thuế tới sát miệng ống.
— Tuần kiểm xem giúp, trong lòng ống có gì.
Quách tuần kiểm nheo mắt nhìn vào. Rồi ông ta đọc to:
— Mười chín. Và… một cái guốc gỗ?
— Cái guốc của Tần ma ma. — Tố Y nói. Nàng mở cuốn sổ bìa nâu, giơ lên trang mười chín. Cột hẹp sát mép giấy ghi: guốc gỗ. — Em trai Ninh mỗ viết vào lòng sáu mươi hai ống tre trước khi cuộn gấm, mỗi ống một số, một hình. Cây số mười chín trong sổ của Yến đại nhân là cây Hồng thị dệt, Lý Tứ nương kéo hoa, cân nặng tám cân bốn lạng sáu phân. Cây mười chín bên trái, ống rỗng. Cây mười chín bên phải, có cái guốc.
Quách tuần kiểm rút nút ống tre cây mười chín ở dãy bên trái, soi đèn vào. Ông ta lắc đầu.
— Trống trơn.
— Ống tre và cuốn sổ bìa nâu là đồ nhà Ninh tự giữ. — Thôi Diễn nói. — Muốn viết gì vào chẳng được.
— Thế thì xin dùng đồ của cục. — Tố Y nói.
Nàng xin Quách tuần kiểm cây cân đòn của trạm, rồi mời chính hai thư lại của cục, người đã cân đối sổ chiều mồng mười, đứng cân. Cây số bốn mươi mốt ở dãy bên phải: tám cân hai lạng ba phân, khớp từng phân với con số họ đã đọc to và gạch vào sổ bìa xanh. Cây bốn mươi mốt ở dãy bên trái nhẹ hơn gần bốn lạng. Rồi nàng lật sổ bìa xanh tới trang bốn mươi mốt, đặt sát dải giấy giáp lai trên cây gấm bên trái. Nét chạm trên dải giấy y hệt dấu Ninh Ký, nhưng nửa dấu trên giấy và nửa dấu trong sổ lệch nhau gần một đốt ngón tay. Người khắc trộm được con dấu. Không ai khắc trộm được chỗ dải giấy đã nằm sát mép trang sổ đêm Ninh Cảnh đóng nó.
Hai thư lại của cục nhìn nhau, không ai nói gì.
Mười hai ống tre ở dãy bên phải, ống nào cũng có số, có hình. Một con mèo cong đuôi. Một cái ấm. Một con cò. Một chiếc nón. Quách tuần kiểm đọc to từng cái, Yến Chiêu đọc theo cột trong sổ, không lệch một hình nào. Mười hai ống ở dãy bên trái đều rỗng.
Rồi Tố Vân cúi xuống tấm gấm số bốn mươi mốt ở dãy bên phải, cây có con mèo. Cô lần ngón tay dọc tấm vải, tới một chỗ cách biên ba ngón tay. Cô dừng lại.
— Chỗ này. — Cô nói, và giọng cô nghẹn. — Đêm con mèo nhà bếp đẻ, muội ngồi kéo hoa, nghe tiếng mèo kêu, giật mình, kéo lệch một sợi hoa nửa li. Muội định gỡ ra làm lại, đại tỷ bảo không cần, sông thì không bao giờ phẳng. Chỗ lệch này là của muội.
Cô ngẩng lên nhìn Thôi Diễn, nước mắt chảy dài.
— Gấm này muội kéo hoa. Muội nhận ra nó như nhận ra tay mình.
Thôi Diễn không nói gì nữa.
Hắn quay sang Quách tuần kiểm, chắp tay. Giọng hắn trở lại nhã nhặn như ngày đầu.
— Bản chức sơ suất. Phu khuân của cai Thiết lợi dụng đêm tối, tráo hàng trong khoang cục. Bản chức sẽ viết biên bản trình cục, xin truy nã cai Thiết. Mười hai cây gấm thật, xin trạm thuế giao lại cho Ngự Cẩm, niêm lại bằng niêm cục và niêm của Yến đề cử.
Vương lão bản bị phạt vì mua hàng cống trộm, thuyền bị giữ ở bến chờ phủ Lục Giang xét. Đám đông tản dần. Sáu dòng sông chuyển sang màu chì.
Tố Y quỳ xuống bên dãy ván bên phải, cuộn lại từng cây gấm. Tố Vân cuộn cùng nàng. Yến Chiêu cầm đèn.
Tới cây số mười chín, nàng dừng tay.
Đầu tấm gấm, phần cuộn ngoài cùng, đã bị cắt. Vết cắt bằng kéo sắc, thẳng tắp, ngang một đường từ biên này sang biên kia. Nàng lấy thước ra đo phần còn lại, rồi đối với dòng chiều dài trong cuốn sổ bìa xanh.
Thiếu đúng một thước.
Mười một cây kia còn nguyên. Họ chỉ cắt một cây. Một thước gấm Vân Hà, đủ dài để đếm từng sợi, đủ rộng để thấy rõ chỗ thoi đi ngược ở mỗi sợi thứ bảy.
Tố Y ngồi trên mặt đất lạnh của bến Lục Giang, ngón tay đặt lên mép vải bị cắt, như đêm trừ tịch nàng đặt ngón tay lên mép trang sổ bị xé.
Nàng đã giữ được mười hai cây gấm. Nhưng một thước gấm của nàng đang đi về phía Huyền Kinh, nhanh hơn bất kỳ con thuyền nào.