Đêm ba mươi tháng Tư, Tố Y ngồi trong gian phía đông hội quán, trước mặt bày ba thứ: cuốn sổ bìa nâu, bản sao biên bản của Thôi Diễn mà cục giao quan áp cống theo lệ, và mảnh gấm một thước Bùi Thận trả lại nàng ở bến.
Tố Vân ngồi khâu giấy dầu bọc ba cây gấm ẩm. Tiểu Mãn ngủ gục bên bàn. Ngoài sân, cây hòe già xào xạc trong gió đêm.
Nàng đọc biên bản của Thôi Diễn lần thứ năm. Một trang rưỡi, chữ nghiêng phải. Phu khuân bến Lục Giang tráo mười hai cây gấm cống châu Ỷ Vân. Giám sự phát hiện kịp thời, phối hợp trạm thuế thu hồi đủ, nhập lại khoang. Xin truy nã cai Thiết.
Thu hồi đủ. Nhập lại khoang.
Biên bản không có một chữ nào về cây số mười chín thiếu một thước. Không có một chữ nào về cây sáu mươi mốt thay vào. Theo biên bản chính của cục, gấm cống Ninh Ký là sáu mươi cây, số một tới số sáu mươi, đủ cả, không cây nào hỏng.
Còn trong kho cục bây giờ, ở dãy thứ tư, là năm mươi chín cây cũ và cây sáu mươi mốt. Cây mười chín nằm trong rương của nàng, ở gian phía đông hội quán này.
Tố Y đặt tờ biên bản xuống. Nàng nhìn sang mảnh gấm một thước, những chỗ sợi thứ bảy bị rút trơ ra như răng lược.
Rồi nàng hiểu.
— Vân. — Nàng gọi khẽ. — Em nghe tỷ tính thử.
Tố Vân ngẩng lên, kim còn trong tay.
— Ngày mồng hai, ở sảnh duyệt, người của cục mở sổ. Sổ ghi cây số mười chín. Trong kho không có cây mười chín, chỉ có một cây số sáu mươi mốt không có trong sổ. — Tố Y nói chậm. — Họ sẽ hỏi: cây mười chín đâu? Tỷ phải đưa ra. Họ đo, thiếu một thước. Họ hỏi: một thước đâu?
Tố Vân nhìn mảnh gấm trên bàn. Mặt cô trắng bệch dần.
— Một thước nằm trong tay tỷ. — Tố Y nói. — Cây gấm cống thiếu một thước nằm trong rương của chủ xưởng, mảnh một thước cũng nằm trong tay áo chủ xưởng. Biên bản của cục nói gấm thu hồi đủ, nguyên vẹn. Vậy ai cắt?
— Họ sẽ nói đại tỷ cắt. — Tố Vân thì thào.
— Họ sẽ nói Ninh Ký giấu một cây gấm cống, cắt mẫu bán riêng, rồi lén đưa một cây ngoài sổ vào thay. Đó là tội tráo hàng cống. Đúng cái tội họ định gán cho mình ở Lục Giang.
Bùi Thận đã không cần mảnh gấm một thước để học luồn thoi ngược. Hắn có thể gỡ sợi trong một canh giờ rồi đốt mảnh gấm đi. Hắn trả lại mảnh gấm cho nàng, ngay trên bến, trước mặt bao nhiêu người, để mảnh gấm ấy nằm trong tay nàng vào ngày mồng hai.
Ca ca không bao giờ đi một đường.
— Đại tỷ, mình đốt nó đi. — Tố Vân nói.
— Đốt thì cây mười chín vẫn thiếu một thước. — Tố Y nói. — Đốt rồi, mình càng không giải thích được.
Nàng lấy cuốn sổ bìa nâu, mở tới trang mười chín, nơi nàng tự chép dòng thay bằng cây số sáu mươi mốt, tại bến Lục Giang, ngày mười bốn tháng Tư. Cuốn sổ bìa xanh, bản phụ lục biên bản áp cống, cũng có dòng ấy, Yến Chiêu ký, đóng dấu. Nhưng cả hai đều là sổ của Chức Tạo ty châu, không phải sổ của cục. Thôi Diễn sẽ nói ty châu tự ghi thêm sau khi biên bản cục đã lập.
Muốn chứng minh mảnh gấm không phải nàng cắt, nàng cần chứng minh nó đã đi một vòng: từ khoang Ngự Cẩm, lên ngựa trạm, về tới kinh, vào tay Bùi Thận, rồi mới về tay nàng. Đoạn từ ngựa trạm tới tay Bùi Thận là đoạn duy nhất nằm trong sổ của người khác.
Sổ của một bà già còn hai năm nữa thì về.
Sáng mồng một tháng Năm, Tố Y mang giấy dầu tới kho cục, bọc ba cây gấm ẩm. Ôn ty chế đứng xem, không nói gì. Khi nàng bọc xong, bà gật đầu, quay đi.
— Ty chế. — Tố Y gọi.
Bà dừng lại.
— Mai, ở sảnh duyệt, có thể Ninh mỗ sẽ xin ty chế mở một cuốn sổ. — Nàng nói. — Ninh mỗ báo trước, để ty chế không bị bất ngờ. Ty chế mở hay không, là việc của ty chế.
Ôn ty chế đứng im một lúc. Rồi bà hỏi một câu không ăn nhập gì:
— Cái cô bé kéo hoa ấy, ngày mai có tới không?
— Có.
Bà đi lên cầu thang tầng ba, bước chậm. Tố Y nhìn theo, không biết câu hỏi ấy nghĩa là gì.
Tối mồng một, Yến Chiêu tới hội quán muộn, mặt sầm.
— Hữu thị lang Đậu gọi bản quan tới Hộ bộ. — Hắn nói. — Ông ta mời trà, hỏi tay bản quan đã khỏi chưa. Ông ta nói Chức Tạo cục đang thiếu người, một chân phó giám sự, hàm cao hơn đề cử hai bậc. Chỉ cần bản quan rút biên bản năm trang ở Lục Giang, coi như biên bản của Thôi giám sự là đủ.
— Đại nhân trả lời sao?
— Bản quan nói biên bản đã nộp, không rút được. — Yến Chiêu nói. — Ông ta cười, bảo bản quan về nghĩ thêm. Ông ta còn nói, bản tấu khăn đeo đang nằm trên bàn ông ta. Người làm quan nên biết việc nào trước, việc nào sau.
Tố Y nhìn bàn tay trái quấn lụa của hắn. Hắn đặt nó lên bàn, ngón tay co lại.
— Muội làm khó đại nhân rồi.
— Cô nương không làm khó bản quan. — Hắn nói. — Bản quan chỉ biết thêm một điều. Ông ta mời bản quan rút biên bản đêm trước ngày duyệt. Nghĩa là ngày mai, biên bản của Thôi Diễn sẽ được dùng.