Tiểu Nham đứng ở bậc thềm miếu.
Mười bốn tuổi. Cao hơn một năm trước một cái đầu. Mặt vẫn có vết bỏng cũ. Tay cầm một mẩu phấn.
Một năm trước, Ôn Cố đặt mẩu phấn cuối cùng vào tay nó.
Con dạy lớp nhỏ.
Nó không chạy ra cổng như mọi người.
Nó đứng ở bậc thềm. Đợi thầy đi vào. Như học trò đợi thầy vào lớp.
Ôn Cố đi vào. Qua sân. Dừng trước bậc thềm.
Tiểu Nham cúi đầu.
— Thầy. — Nó nói. — Con dạy được ba trăm sáu mươi lăm ngày. Không nghỉ ngày nào.
— Ba mươi bài thầy viết trên bảng, con dạy hết trong ba mươi ngày. Rồi con viết bài mới. Con học trước một đêm, rồi dạy. Như thầy bảo.
— Con viết sai nhiều lắm.
Ôn Cố nhìn lên bảng đen.
Cái bảng đen to bằng bức tường. Ba mươi bài của hắn, phấn đã mờ gần hết. Còn lại nét chữ của hắn ở dòng đầu. Nhân chi sơ, tính bản thiện.
Bên dưới, kín bảng, chữ của Tiểu Nham.
Chữ trẻ con. Xiêu vẹo. Gạch xóa nhiều chỗ. Có chỗ viết sai, gạch, viết lại. Có chỗ viết lại vẫn sai. Có chỗ đứa trẻ nào đó viết thêm bên cạnh: anh Nham sai rồi.
Ba trăm sáu mươi lăm bài.
— Con dạy được bao nhiêu người? — Ôn Cố hỏi.
Tiểu Nham đếm trên ngón tay. Rồi bỏ cuộc.
— Con không đếm được. — Nó nói. — Lúc đầu hai trăm. Rồi người làng khác tới. Rồi người huyện tới. Rồi chú Đỗ Hỏa mang năm mươi người từ núi lửa xuống.
— Chú Đỗ Hỏa?
— Chú ấy ở sau trường. — Tiểu Nham nói. — Chú ấy dạy lớp lửa. Con không biết dạy lửa.
Ôn Cố đặt tay lên ngực.
Hắn không cần Tiểu Nham đếm.
Trong ngực hắn, từ phía trường này, hai trăm sợi chỉ năm trước. Bây giờ…
Không phải hai trăm sợi. Hai trăm sợi, và từ mỗi sợi, chẻ ra những nhánh tơ. Như cây đa ba trăm năm giữa sân. Thân. Cành. Nhánh. Rễ.
Phần lớn những nhánh tơ ấy, không nối về hắn. Nối về Tiểu Nham. Rồi từ Tiểu Nham về hắn.
Tầng thứ hai.
Hắn không đếm được.
— Nham. — Ôn Cố nói.
— Dạ.
— Ngươi viết sai nhiều lắm.
Tiểu Nham cúi đầu.
— Nhưng ngươi dạy được. — Ôn Cố nói. — Ta dạy học năm mười bốn tuổi. Ta cũng viết sai nhiều lắm.
Giữa sân, cạnh cây đa, cái chậu đồng.
Nắp lò số một trăm lẻ tám. Tro trắng. Cây non.
Không còn non nữa.
Cao tới ngực người lớn. Thân bằng ngón tay cái. Lá xanh.
Tám lá.
Ôn Cố ngồi xổm cạnh chậu đồng.
Đặt một ngón tay lên chiếc lá non nhất.
Lá nghiêng về phía ngón tay hắn.
Tân. Ca về rồi.
Tiểu Đậu đứng cạnh. Ôm bình tưới. Một năm. Lớn hơn. Vẫn ôm bình tưới.
— Sáng nào em cũng tưới. — Nó nói. — Anh Nham bảo không cần. Em vẫn tưới.
Đêm.
Ôn Cố không ngủ.
Sau trường có một gian nhà nhỏ. Tiểu Nham dọn cho thầy. Trên bàn, một cái hòm gỗ.
Hòm đầy thư.
Ba trăm đệ tử Liệt Dương. Một năm trước, quỳ ở chân núi lửa. Về nhà. Mở lớp.
Dạy được đứa đầu tiên, thì viết thư cho ta. Kể cho ta nó thở sai chỗ nào. Ta cũng học.
Họ viết.
Hắn mở thư đầu tiên.
Thầy. Con là A Tùng ở Đông Khê. Đứa đầu tiên con dạy tên Cá Rô. Bảy tuổi. Nó thở ra bằng mũi trái thôi. Mũi phải tắc. Con không biết sao. Con bảo nó bịt mũi trái, thở bằng mũi phải. Nó thở được. Nó học thành. Con không biết con dạy đúng không.
Thư thứ hai.
Thầy. Con ở Bích Thủy. Có một đứa bé Thủy linh căn. Nó sợ nước. Con không biết dạy người Thủy sợ nước thế nào…
Thư thứ ba. Thứ mười. Thứ một trăm.
Hắn đọc tới sáng.
Không phải thư cảm ơn. Không phải thư hỏi thăm.
Thư hỏi bài.
Ba trăm người thầy. Mỗi người gặp một chỗ khó. Một đứa trẻ thở sai kiểu chưa ai thấy. Một người lớn tu sai kiểu không có trong trang giải.
Họ viết cho hắn. Kể. Hỏi.
Và trong mỗi lá thư, họ đã tự tìm ra một cách. Dở. Vụng. Nhưng tìm.
Gà gáy.
Ôn Cố gấp lá thư cuối cùng.
Hắn không trả lời lá nào. Một đêm không đủ.
Nhưng hắn mở sổ. Viết một dòng.
Một năm. Ta không có ở đây.
Họ học được.