Thạch Kiều.
Mùa xuân.
Con suối dưới cầu đá chảy. Mấy trăm năm chảy. Có mười lăm ngày đứng yên. Bây giờ lại chảy. Như chưa từng dừng.
Cây đa trước miếu thổ địa. Trụi lá từ đêm ấy. Ba tháng. Cành khô.
Ôn Cố đứng ở cổng miếu.
Lạc Thanh đứng cạnh. Ôn Tân đứng sau. Tay ôm chậu đồng.
Miếu đổ.
Ba năm không ai dọn. Trường lớn của Tiểu Nham dời về giữa trấn. Nghìn người học. Có mái ngói. Có bàn mới.
Cái miếu cuối trấn. Bỏ lại.
Mái thủng thêm. Một bức tường sập. Cỏ mọc giữa sân.
Phiến đá bôi đen làm bảng. Vẫn còn. Nghiêng.
Ôn Cố đi vào.
Hắn không nói gì.
Hắn cầm chổi.
Quét.
Từ cổng vào. Từ sân ra góc. Như năm hai mươi tuổi. Mỗi sáng. Trước khi học trò tới.
Lạc Thanh nhổ cỏ.
Ôn Tân đặt chậu đồng xuống cạnh gốc đa. Đi múc nước suối.
Gần trưa.
Sân sạch.
Ôn Cố đi ra bãi sông. Kéo về một tấm ván thuyền mục. Rồi tấm nữa.
Sáu tấm.
Ghép thành sáu cái bàn.
Tiểu Nham đứng ở cổng miếu từ lúc nào.
Mười sáu tuổi. Cao hơn thầy nửa cái đầu. Thước tre trong tay.
— Thầy. — Nó nói. — Trường ở giữa trấn. Có mái. Có bàn. Nghìn người.
— Ừ.
— Thầy về đó dạy đi. Con nhường bục.
Ôn Cố đặt tấm ván cuối xuống.
Phủi tay.
— Trường ấy là của con. — Hắn nói. — Con dạy giỏi hơn thầy.
— Thầy dạy ở đây.
— Ở đây không có ai.
— Ừ. — Ôn Cố nói. — Ngày đầu tiên. Cũng không có ai.
Tiểu Nham nhìn thầy.
Rồi nó cười. Như năm mười hai tuổi.
Nó không nói gì nữa. Nó xắn tay áo. Dựng phiến đá bảng cho thẳng.
Chiều.
Ôn Cố đi vào góc miếu.
Nhóm bếp.
Bắc một cái nồi đất.
Cháo trắng.
Lửa trong bếp.
Lý thị cho. Bà mang từ bếp nhà sang. Một hòn than hồng. Bọc trong lá chuối.
— Thầy giáo nấu cháo dở lắm. — Bà nói. — Để tôi nấu.
— Bà để con nấu. — Ôn Cố nói. — Con phải nấu. Học trò tới. Thầy phải có cháo.