Cố Diên mở phong bì giấy nâu, rút ra một tấm ảnh, đặt lên bàn thợ, cạnh chiếc tua vít Lâm Khắc vừa đặt xuống.
Ảnh đen trắng. Khổ to bằng một quyển vở. Giấy ảnh dày, mép đã ố vàng, một góc bị gấp rồi vuốt phẳng.
Bảy người đàn ông đứng trước một chiếc đồng hồ.
Chiếc đồng hồ không có vỏ. Chỉ có bộ máy. Bánh răng, trục, dây cót, cao bằng ba tầng nhà, dựng giữa một gian xưởng rộng, mái tôn, cột sắt, sàn xi măng. Ánh sáng vào từ những ô cửa trên cao, hắt xuống bộ máy, làm những bánh răng sáng lên như vàng. Ở giữa bộ máy, nơi đáng lẽ là trục kim, có một phiến đá tròn, đen, chưa khắc gì.
Bảy người đứng thành một hàng trước bộ máy. Áo thợ, tạp dề da, tay áo xắn tới khuỷu.
Người ở giữa thấp, gầy, lưng hơi còng, tóc bạc trắng, râu bạc trắng. Một tay chống gậy. Mặt nhăn như vỏ cây già. Ông Từ Lậu. Một trăm lẻ tám tuổi, trông bảy mươi.
Người đứng bên phải ông, sát vai ông, cao, gầy, mặt hiền, tóc đen chải gọn. Ba mươi chín tuổi. Trẻ nhất trong bảy người. Không mặc tạp dề da như những người khác. Áo sơ mi trắng, tay áo xắn. Cổ tay không đeo gì.
Lâm Khắc nhìn khuôn mặt ấy, rồi ngẩng lên nhìn khuôn mặt đang ngồi trên chiếc ghế đẩu trước mặt mình. Cùng một khuôn mặt. Ba mươi hai năm. Không đổi một nét.
— Ông giữ nó nguyên. — Hắn nói.
— Tôi giữ nó nguyên. — Cố Diên nói. — Năm ấy tôi ba mươi chín. Tôi thấy ba mươi chín là đẹp.
Lâm Khắc nhìn lại tấm ảnh. Bốn người đứng giữa ông Từ và đầu bên trái hàng. Hắn không biết ai. Một người to béo, râu quai nón. Một người gầy, đeo kính. Một người đàn bà. Hắn không ngờ có một người đàn bà. Tóc búi, tạp dề da, tay cầm một chiếc thước kẹp. Một người trẻ, khoảng ba mươi, đội mũ lưỡi trai.
Người ngoài cùng bên trái.
Ba mươi tư tuổi. Cao vừa. Vai rộng. Tóc đen, cắt ngắn, hơi rối, như người vừa cởi mũ ra. Tạp dề da. Tay áo xắn. Mặt vuông, cằm hơi nhọn, một vết sẹo nhỏ ở lông mày trái. Đang cười. Không phải cười với máy ảnh. Cười với ai đó ngoài khung hình, như người vừa nghe một câu đùa.
Tay phải người ấy cầm một chiếc chìa lên dây. Đầu chìa bằng đồng. Cán bằng gỗ.
Lâm Khắc đưa tay vào túi áo trái. Chiếc chìa lên dây cán gỗ ông Phùng đưa hắn hôm hắn vào tháp. Hắn đã mang nó theo mỗi ngày, bảy tháng nay. Hắn rút nó ra, đặt cạnh tấm ảnh trên bàn thợ.
Cùng một chiếc chìa. Cán gỗ ở ảnh còn mới, chưa mòn. Cán gỗ trên bàn thợ mòn bóng, đen lại vì mồ hôi tay ba mươi năm.
Vết sẹo nhỏ ở lông mày trái. Hắn nhớ vết sẹo ấy. Năm hắn sáu tuổi, ngồi trên đùi bố, đưa ngón tay chạm vào nó, hỏi bố sao có sẹo. Bố hắn cười, bảo: Bố bị bánh răng cắn. Bánh răng to lắm. To hơn cả nhà mình.
Lâm Khắc không nói gì rất lâu.
Trong tiệm Lâm Ký, mọi chiếc đồng hồ trên giá đều chạy. Tích tắc, tích tắc, mỗi chiếc một nhịp. Chiếc đồng hồ để bàn vỏ gỗ mun tích tắc trầm như tiếng gỗ gõ. Ngoài cửa, ông Phùng đứng ở tiệm 16, nhìn sang. Trên gác, Tiểu Mãn ngồi ở bậc cầu thang trên cùng, chỗ Tích Tích vẫn ngồi nghe trộm.
Cố Diên ngồi trên ghế đẩu, chân bắt chéo, hai tay đặt trên đầu gối, nhìn hắn. Không nói gì. Chờ.
— Bố tôi. — Lâm Khắc nói.
— Lâm Định. — Cố Diên nói. — Học trò thứ ba của lão Từ. Lão nhận tôi trước, rồi Bàng Kiên, cái người to béo râu quai nón. Rồi bố anh. Bố anh vào học năm mười sáu tuổi. Năm ấy tôi hai mươi mốt. Bố anh gọi tôi là anh Diên.
Hắn nhìn tấm ảnh.
— Ba mươi hai năm trước, ngày chúng tôi lắp xong bộ máy ấy, thợ ảnh tới chụp. Bố anh đứng ngoài cùng vì bố anh tới muộn. Bố anh đi mua bánh rán cho cả xưởng. Bánh rán của một bà bán ở đầu dốc phố Đồng Hồ Cũ. Lúc chụp, bố anh đang cười vì bà Từ Uyển, người đàn bà cầm thước kẹp, bảo bánh rán hôm ấy nhão.
Lâm Khắc nghe tên ấy. Uyển. Tên chị hắn. Hắn không biết chị hắn được đặt tên theo ai.
Hắn không hỏi.
— Ông đưa tôi xem cái này làm gì? — Hắn hỏi. Giọng hắn khàn, chậm, như giọng hắn ở hành lang âm năm khi phấn hoa đè lên ý thức hắn.
Cố Diên đứng dậy.
— Ba lần tôi mời anh. — Hắn nói. — Ba lần anh nói không. Lần thứ nhất, tôi nghĩ anh không biết anh đang từ chối cái gì. Lần thứ hai, tôi nghĩ anh không biết. Lần thứ ba, ở tầng một trăm năm mươi, anh hỏi lương trả bằng tiền, và tôi biết anh không biết.
Hắn nhìn chiếc chìa lên dây cán gỗ trên bàn thợ.
— Lão Từ không kể cho anh. Bố anh không kể cho anh. Bố anh dặn ông Phùng không kể cho anh. Hai mươi sáu năm, cả phố này giữ cho anh không biết.
Hắn quay ra cửa.
— Tôi không muốn anh nói không lần thứ tư mà vẫn không biết anh là ai.
Tới cửa, hắn dừng lại, như mọi lần.
— Tấm ảnh ấy anh giữ. — Cố Diên nói, không quay lại. — Tôi có bản khác.
Hắn đi xuống dốc. Một mình. Chậm. Không nhìn tiệm nào nữa.
Lâm Khắc đứng ở bàn thợ, nhìn tấm ảnh. Bảy người đàn ông, không, sáu người đàn ông và một người đàn bà, đứng trước một bộ máy đồng hồ cao bằng ba tầng nhà. Một phiến đá tròn, đen, chưa khắc gì ở giữa. Một người đàn ông ba mươi tư tuổi đứng ngoài cùng bên trái, cầm chiếc chìa cán gỗ, đang cười vì bánh rán nhão.
Hắn cầm chiếc chìa lên dây cán gỗ lên, nắm trong lòng bàn tay.
Bảy tháng nay hắn mang nó trong túi áo. Hắn chưa bao giờ nghe nó. Một chiếc chìa không có bánh răng, không có dây cót, không có gì để đếm. Hắn chưa bao giờ nghĩ phải nghe một chiếc chìa.
Hắn nhắm mắt, nghe.
Cán gỗ mòn bóng, đen lại vì mồ hôi tay. Và trong lớp gỗ ấy, như vệt mồ hôi tay để lại trên mặt kính, như mười ba vạch trên mép bánh răng thứ mười bảy trong đồng hồ của chị Uyển, còn một chút nhịp. Rất mờ. Mười sáu năm rồi. Nhưng còn.
Nhịp của một người đã cầm chiếc chìa này lên dây hàng nghìn chiếc đồng hồ. Vặn từ từ. Nghe nó. Nó căng thì dừng. Nhịp ấy chậm, đều, và cuối mỗi vòng vặn, nó cong nhẹ về bên trái, như cái đuôi một con chữ viết tay.
Như nét khắc cuối dòng trận văn hắn khắc lên chiếc đồng hồ báo thức sắt tây cạnh gối Tích Tích. Như nét hắn khắc vào khóa cửa thép ở dãy bốn mươi tám. Như nét tay hắn tự cong mà hắn chưa bao giờ hỏi vì sao.
Hắn mở mắt, nhìn lên dốc. Tiệm số 1. Đèn dầu sáng. Cửa đóng.
Tiếng đếm của ông Từ Lậu, một năm, mười tháng, chậm, xa, như giọt nước. Và lần thứ hai trong đời Lâm Khắc nghe tiếng ấy, nó hụt một nhịp.