Sáng mồng hai tháng Ba năm Cảnh Thừa thứ ba, trời Chiêu Kinh còn lạnh, sương đọng trên mái ngói xanh của bức tường thành cao gấp năm lần người. Trước cửa Bắc An, cửa nhỏ nhất trong chín cửa của hoàng cung, có chừng hai trăm cô gái đứng thành bốn hàng, mỗi người ôm một cái tay nải bằng vải thô. Không ai được mang quá một bộ quần áo thay. Không ai được mang trang sức. Lính gác cửa đã đọc to quy định ấy ba lần từ lúc trời chưa sáng, và lần thứ ba thì có một cô bé ở hàng đầu bật khóc, vì trong tay nải của cô bé có chiếc vòng bạc của mẹ.
Ôn Tri Ý đứng ở hàng thứ ba, giữa một cô gái con nhà bán đậu phụ và một cô gái không nói câu nào từ đầu tới giờ. Nàng mười tám tuổi, cao hơn phần lớn những người chung quanh, mặc chiếc áo bông màu chàm đã giặt nhiều lần, tóc buộc gọn bằng một sợi dây vải. Trong tay nải của nàng chỉ có một bộ quần áo, một đôi giày vải và một cuốn sổ chép chữ của cha. Thứ quý nhất nàng mang theo thì không nằm trong tay nải. Nó được khâu vào lớp lót áo, ngay dưới vai trái, một tờ giấy gấp làm tám, mỏng tới mức sờ vào không thấy.
Đó là bức thư cuối cùng của tỷ tỷ nàng.
Ba năm trước, Ôn Tri Thư cũng đứng ở chỗ này, cũng ôm một cái tay nải, và cũng là mười tám tuổi. Tỷ tỷ vào cung theo đợt tuyển mùa xuân năm Cảnh Thừa nguyên niên, năm vua mới lên ngôi, cả huyện Lạc Thủy đều bảo là năm tốt. Tri Thư viết thư về nhà sáu lần. Năm lần đầu toàn những chuyện vặt: cơm trong cung trắng hơn cơm nhà, tỷ được chuyển sang hầu một vị nương nương rất hiền, áo mùa đông dày. Lần thứ sáu, thư về vào tháng Một, chỉ có bốn dòng hỏi thăm cha. Nhưng ở cuối thư, tỷ dùng lối chữ hai tỷ muội đặt ra hồi bé để giấu chuyện với cha: chữ thứ ba của mỗi dòng, đọc nối nhau. Hương. Không. Sạch. Muội.
Tháng Giêng năm sau, nha môn huyện đưa về một tờ giấy có dấu đỏ của Thượng Cung cục. Trong đó chép lại đúng một dòng từ sổ cung tịch: Ôn thị, Hàm Phúc cung, bệnh mất, tháng Chạp năm Cảnh Thừa nguyên niên. Không có tên tỷ. Không có ngày. Không có chỗ chôn.
Cha nàng ngã bệnh sau mùa ấy và không dậy nổi nữa. Trước lúc mất, ông nắm tay nàng, không nói về Tri Thư, chỉ nói rằng chữ nàng đẹp hơn chữ ông, và chữ là thứ duy nhất trên đời không ai lấy được khỏi tay người viết. Nàng đã nghĩ về câu ấy suốt hai năm, cho tới khi nàng hiểu rằng ông nói sai. Có người đã lấy được. Có người đã lấy cả tên tỷ tỷ nàng khỏi một trang giấy.
“Hàng ba, tiến lên!”
Nàng bước theo người phía trước qua ngưỡng cửa Bắc An. Bên trong là một sân lát đá dài, hai bên là tường gạch đỏ, cuối sân có một dãy nhà ngang mái thấp. Ba nữ quan mặc áo xanh sẫm ngồi sau ba cái bàn. Mỗi cô gái phải đi qua cả ba bàn. Bàn thứ nhất xem răng, xem tay, xem chân có tật không. Bàn thứ hai hỏi tên, tuổi, quê, cha mẹ làm gì, ghi vào một tờ giấy. Bàn thứ ba thì đặt sẵn một cái nghiên, một cây bút lông và một tờ giấy vuông, người nào biết chữ thì viết tên mình lên đó.
Cô gái con nhà bán đậu phụ không biết chữ, được đóng một dấu son lên tờ khai rồi đẩy sang bên trái. Cô gái không nói câu nào thì viết được tên, nét run, cũng sang bên trái. Đến lượt Tri Ý, nàng cầm bút lên, chấm mực, và dừng lại một nhịp. Rồi nàng viết ba chữ Ôn Tri Ý theo lối chân phương, nét đều, khoảng cách bằng nhau, đúng như cha dạy.
Nữ quan ngồi sau bàn thứ ba không còn trẻ. Bà có mái tóc bạc chải sát, mặc áo xanh sẫm như hai người kia nhưng ở cổ áo có thêu một đường chỉ bạc. Bà cầm tờ giấy lên, nhìn rất lâu, rồi đặt xuống.
“Viết thêm cho ta một dòng,” bà nói, giọng chậm và khô. “Chữ gì cũng được. Viết theo lối nào ngươi thích nhất.”
Tri Ý nghĩ một lúc. Rồi nàng viết, theo lối hành thư nghiêng nhẹ của cha, một câu trong sách vỡ lòng mà cha thường bắt hai tỷ muội chép: Người qua để tên, nhạn qua để tiếng.
Nữ quan tóc bạc không nói gì. Bà gấp tờ giấy làm đôi, gài vào tờ khai của nàng, rồi đưa cho người lính đứng cạnh, chỉ tay sang phải. Bên phải chỉ có bốn cô gái. Sau này Tri Ý mới biết người nữ quan ấy là Khâu Thượng cung, đứng đầu Thượng Cung cục, và bà chỉ ra bàn thứ ba vào những năm cần người cho Ty Tịch.