Gia sản họ Trình được niêm phong từ tháng Tư, đem về chất đầy ba gian kho của bộ Hình: khế đất, sổ thu tô, rương gấm, và một cái tủ gỗ trắc đựng gia phả. Không ai có lý do gì để đọc gia phả của một nhà phản nghịch. Quan bộ Hình chỉ ghi vào danh mục: Gia phả họ Trình, bốn quyển, chép tay, đã mốc. Ngày hai mươi sáu tháng Năm, một vị Quý phi cho người mang tới tấm lệnh bài đồng góc mẻ và mượn quyển thứ ba.
Tri Ý mở nó ra vào buổi tối, ở Tàng thư các, cạnh ngọn đèn. Hoàng đế ngồi đối diện đọc tấu, không hỏi. Nàng đã kể với hắn về tấm thẻ số sáu mươi bảy, về bản sạch tháng nhuận, về chữ khắc bị dao gạt đi trên xà nhà. Hắn nghe xong, một lúc lâu sau mới nói: “Trẫm đã gọi người ấy là mẫu hậu mười hai năm.” Rồi hắn cầm tấu chương lên lại.
Quyển gia phả ghi các đời con cháu họ Trình theo từng chi. Trình Mục, con trưởng. Dưới tên ông ta, nét chữ một ông đồ già nào đó ghi tiếp: Em gái Trình Nguyệt Hoa, sinh năm Vĩnh Bình thứ bốn, năm Vĩnh Bình hai mươi được tuyển vào cung, năm hai mươi mốt phong kế hậu. Mực đen sạch, dòng chữ ngay ngắn, không có gì lạ. Nàng ngắm nó một lát, rồi đưa ngón tay lật trang giấy đó lên và soi đèn từ phía sau. Quyển gia phả có từ lâu đời, giấy dày, loại giấy dó ố vàng, ngả sang màu trà. Riêng ở chỗ có dòng chữ ấy, mặt sau tờ giấy có một vùng mỏng hơn, sáng hơn, dài cỡ ba đốt ngón tay. Có ai đó đã dùng một mảnh sành rất mịn cạo đi một dòng chữ cũ. Người viết đè lên rất cẩn thận. Nhưng giấy thì đã mất đi một lớp, và không có cách nào trả lại được.
Nàng lấy ra một thứ mà Mạnh Toàn đã mang từ Sóc Châu về từ tháng Giêng, tưởng chỉ là chiến lợi phẩm vô dụng, một quyển sổ nhỏ ghi các khoản tiền hương khói của tổ đường họ Trình ở trang ngựa. Nó vốn nằm trong đống sách vở chưa bị đốt ở sân sau của trang. Ở trang năm Vĩnh Bình mười sáu có một dòng rất ngắn, viết bằng chữ người giữ từ đường, không ai cần sửa nó vì không ai nghĩ tới nó: Giỗ đầu tiểu thư Nguyệt Hoa, mười một tuổi, trang Sóc Châu. Hương đèn, gà một con.
Nàng đặt nó xuống. Tiếng lật tấu của Hoàng đế dừng lại.
Năm Vĩnh Bình mười sáu, Trình Nguyệt Hoa đã chết được một năm. Năm Vĩnh Bình hai mươi, bà ta được tuyển vào cung.
Nàng vẫn còn thiếu một điều, là vì sao. Người con gái của nhà họ Trình đã chết từ bé, và năm năm sau, nhà họ Trình bỗng có một người con gái tên y như thế, mười sáu tuổi, sắc đẹp mắt phượng. Trình Mục lúc ấy mới là một viên chủ sự trẻ tuổi không có chỗ dựa. Một cung nữ mười sáu tuổi ở Thượng Y cục vừa mới "bệnh mất". Sổ thu chi của trang Sóc Châu năm Vĩnh Bình hai mươi có một mục lớn, ghi rất mờ mịt, khoản ngoại, bốn trăm lạng, người đưa ký một chữ Vu.
Nàng không có đủ, và nàng biết mình sẽ không bao giờ có đủ. Người viết ra những dòng ấy đã chết hết. Trình Mục đã bị trảm mà không nói một lời nào về chuyện này. Từ hôm đó Tri Ý đã nghĩ suốt nửa tháng, và tới ngày mười hai tháng Sáu, nàng xin Hoàng đế một tờ giấy cho phép.
“Thần thiếp muốn đi hỏi,” nàng nói.
Hắn đặt bút xuống. “Bà ta đã bảo lần sau không có trà.”
“Vâng,” Tri Ý nói. “Thần thiếp sẽ mang theo.”
Sáng mười ba, nàng ra bến giặt từ khi trời còn mờ sương, và nàng nói với bà Lương một việc mà trước đó nàng chỉ nói với Hoàng đế. Nàng nói cái Nguyệt ngày xưa không bệnh mất. Nàng nói nó còn sống, ở rất gần đây. Nàng không nói nó là ai. Bà già đang kỳ một cổ áo trên phiến đá, đôi tay đỏ dừng lại, rồi lại kỳ tiếp, kỳ rất lâu một chỗ không có vết bẩn nào. Cuối cùng bà hỏi nó có ăn uống được không. Tri Ý bảo có lẽ là không nhiều.
Bà Lương không hỏi gì thêm. Bà chống tay đứng dậy, lâu lắm mới đứng thẳng được, lạch bạch đi vào cái bếp nhỏ sau bến giặt, lấy ba quả trứng gà trong rổ, một củ gừng, một nắm gạo tấm mà bà để dành. Bà nấu trên cái kiềng đã sứt, ngồi xổm canh lửa, không cho ai đụng tay vào, môi lẩm nhẩm cái gì đó như đang đếm. Khi múc ra cái bát sành, bà thổi cho bớt nóng, nếm một chút ở đầu đũa, chép miệng, rồi đưa cho nàng bằng cả hai tay.
“Bảo nó ăn hết,” bà nói. “Hồi đấy nó gầy lắm.”