Ông Mộc trải tấm bản vẽ lên bàn tôn giữa sân lúc bảy giờ sáng ngày bảy mươi sáu, và chặn bốn góc bằng bốn cái cờ lê.
Giấy can đã ngả màu trà, mép giòn, có chỗ thủng vì mọt. Nhưng nét mực vẫn rõ. Đó là sơ đồ nhánh chín của trạm Bấc số chín, vẽ tay, ký hiệu theo lối cũ, mỗi cái van là một vòng tròn có hai gạch chéo, mỗi đường ống là hai nét song song. Lục Trì đã thấy nhánh chín trên bản vẽ hàng trăm lần trong sáu năm làm ở trạm. Nhưng không phải bản này.
Ở cuối nhánh, chỗ đường ống đi ra khỏi tường rào phía bắc về hướng tuyến hồ, có một cái vòng tròn mà bản vẽ anh quen không có. Nó lớn hơn những cái khác, gạch chéo bằng mực đỏ, và từ nó có một nét đứt chạy ra mép giấy, bên cạnh ghi hai chữ in hoa: VB, tự động. Và mũi tên của nét đứt chỉ về phía bắc, kèm dòng chữ nhỏ: Tín hiệu: trạm Bạch Lộc.
Hai mươi bảy người đứng quanh bàn. Không ai bảo họ tới. Hôm qua Ninh Du chỉ nói ở bữa tối là sáng nay Ông Mộc có chuyện muốn nói trước sân, và sáng nay cả sân đã dậy trước khi trời sáng.
Ông Mộc không ngồi. Ông đứng ở đầu bàn, đội chiếc mũ công nhân, hai tay chống lên mép tôn.
“Đây là van bướm tự động,” ông nói, đặt ngón tay lên vòng tròn đỏ. “Đường kính bốn trăm. Nằm ở chỗ nhánh chín nối vào tuyến lấy nước từ phía hồ. Nó không có tay quay. Nó có một bộ đóng bằng lò xo và một cái cuộn điện. Khi trạm Bạch Lộc ở đầu hồ Dạ Trầm đo thấy áp đáy hồ vượt ngưỡng, nó gửi tín hiệu về theo đường dây này.” Ông vuốt theo nét đứt. “Tín hiệu tới thì cuộn điện nhả, lò xo đóng van. Trạm thôi lấy nước từ phía hồ. Không cần ai làm gì.”
Ông ngừng một chút.
“Hồi tôi còn trẻ, người ta lắp nó vì có một năm hồ bị tảo nở. Cả chục năm nó không đóng lần nào. Rồi tháng Ba năm ngoái, nó bắt đầu đóng.”
Ông kể. Chậm, rõ, như đọc một trang sổ trực mà ông đã đọc lại nhiều lần trong đầu. Lần đầu nó đóng vào hai giờ chiều, giữa ca. Ông đã nghĩ cảm biến hỏng. Ông gọi lên trung tâm. Trung tâm bảo mở lại, ông bấm nút đặt lại ở tủ đấu nối, cuộn điện hút, van mở. Ba ngày sau nó đóng lần nữa. Rồi lần nữa. Mỗi lần nó đóng, khu công nghiệp phía nam mất nước bốn, năm tiếng, cho tới khi trung tâm ra lệnh mở. Mỗi lần mất nước, Thiên Chu bị phạt theo hợp đồng cấp nước. Ông biết điều đó vì ông là người ghi giờ mất nước vào sổ, và sổ ấy là căn cứ để phạt.
“Ba mươi mốt lần,” ông nói. “Cái máy ở đầu hồ ghi ba mươi mốt. Sổ của tôi cũng ghi ba mươi mốt. Hai cái sổ khớp nhau.”
Rồi tới tháng Sáu.
“Có một lệnh bảo trì gửi xuống. Số BT-0417. Lệnh bảo tháo cơ cấu tự động của VB, để van ở trạng thái mở, điều khiển bằng tay. Ngưng tuyến tín hiệu từ Bạch Lộc. Vẽ lại bản vẽ nhánh chín, bỏ chữ tự động, ghi là van tay.” Ông nhìn xuống tấm giấy can. “Người thi hành tại trạm phải ký xác nhận. Tôi là trưởng ca. Tôi ký.”
Không ai nói gì.
“Tôi tháo cái cuộn điện. Tôi chèn cho lò xo khỏi nhả. Tôi cắt đường dây tín hiệu ở tủ đấu nối của trạm. Rồi tôi xuống nhà van thấp, xoay thử van trên đường cân bằng cho chắc bể đã tách. Cần xoay mà chốt không ăn. Tôi xin bộ chèn mới, bộ chèn về không đúng cỡ, kho trả lại, không ai gửi bộ khác. Cái chốt gỉ cậu soi hôm đầu là gãy từ dạo ấy.” Ông giơ bàn tay phải lên, nhìn nó, như nhìn bàn tay của một người khác. “Rồi tôi vẽ lại bản vẽ, bản mà cậu Trì đã nhìn sáu năm. Bản treo trong buồng điều khiển là bản tôi vẽ lại sau tháng Sáu, ghi là van tay. Bản cũ cậu xem hôm đầu còn cái mã, nhưng không có chữ tự động. Cái vòng đỏ này chỉ nằm trên bản gốc tôi giữ. Bản này là bản gốc. Họ bảo đốt. Tôi không đốt.”
“Vì sao bác không đốt?” Ninh Du hỏi. Giọng cô bé không có gì ngoài câu hỏi.
Ông Mộc nhìn cô bé.
“Vì tôi không tin là cảm biến hỏng,” ông nói. “Ba mươi mốt lần, lần nào cũng vào lúc giếng G2 của tôi lên. Tôi đã ghi sổ G2 từ tháng Tám. Tôi thấy nó lên xuống theo một nhịp. Tôi thấy cái van đóng đúng những lúc nó lên cao nhất. Một cái cảm biến hỏng không hỏng theo nhịp.” Ông ngừng. “Nhưng tôi vẫn ký.”