Họ bắt đầu đào con mương vào sáng ngày một trăm hai mươi ba, trên bãi bùn giữa yên ngựa của vành chảo và bờ tây hồ Dạ Trầm.
Từ trên mỏm đá Bạch Lộc nhìn xuống, bãi bùn ấy trông như một tấm da thuộc khổng lồ phơi dưới nắng, xám, nứt nẻ ở chỗ cao, còn bóng nước ở chỗ trũng, lác đác những gốc cây chết mà hồ đã nhấn chìm từ thời đắp đập. Ba trăm mười hai mét từ mép yên ngựa tới miệng con kênh tưới cũ, theo thước dây của Kiều Sương. Sống đất chỉ cao hơn mặt hồ chừng nửa mét, nên mương không thể đào sâu: lòng mương rộng hai mét, đáy thấp hơn mép yên ngựa nửa mét, lót đá, hai bên đắp bờ bao đất cao một mét để nước hồ lớn không tràn vào. Ông Mộc tính ra khối đất phải đào và đắp bằng bút chì trên mặt sau một tờ phiếu lô thử: chín trăm khối. Ở hồ Lau Sậy mùa lũ, họ đã đào ba trăm sáu mươi khối với hơn một trăm người trong hai ngày.
Người đến từ bảy nút, theo danh sách Ninh Du đọc trên đài. Bến Cạn gửi một trăm hai mươi người do Mã Vinh dẫn. Bắc Lĩnh gửi chín mươi, có Tường và một người mà Lục Trì không ngờ gặp lại: Quan, người tài xế xe buýt, bên cạnh là đứa con gái mười sáu tuổi đã khỏi sốt, đã xuống núi từ ngày dãy E và F mở kho dầu. Dãy nhà đóng kiện gửi năm mươi theo hợp đồng của Phó Nhiên, cùng sáu chiếc xe kéo chở đá. Xưởng in gửi ba mươi. Bến Bốn gửi bốn mươi, có chị Gấm với bộ hàn và anh Sầm, cánh tay phải đã bỏ khăn quàng. Bến phà gửi hai mươi, có ông Bính, người bắt tay vào đóng bè ngay khi tới. Trạm chín gửi hai mươi lăm. Cộng với những người tổ cửa, gần bốn trăm người.
Không ai dùng máy. Kiều Sương đã nhắc trên đài mỗi tối: trong lòng chảo, sợi đen nghe rung. Họ đào bằng xẻng gỗ, xẻng thép bọc vải, gàu và tay. Người ta chia thành từng đoạn mười mét, mỗi đoạn một tổ, mỗi tổ có một người không cùng nút như quy định của Phó Nhiên. Lục Trì, chưa được phép làm việc nặng, đi dọc con mương với cái thước và cuốn sổ, đo độ dốc đáy từng đoạn. Nội Phủ của anh mới về được khoảng hai mươi mét. Anh không dùng nó. Anh dùng mắt, dùng thước, dùng cái nghề mà anh đã có từ trước khi biết nghe nước.
Quái khô đến vào chiều ngày đầu tiên, như Kiều Sương đã đoán. Bãi bùn ẩm, người đào đổ mồ hôi, và xơ khô ở những gốc cây chết bong ra, bò về phía con mương. Nhưng lần này người ta đã chuẩn bị. Từ sáng, tổ của ông Bính đã đặt dọc bờ bãi bùn, cách con mương năm chục mét, một hàng bao tải nhúng nước, mỗi bao cách nhau mười mét. Quái khô bò tới hàng bao trước, phủ lên chúng như kiến phủ mật. Người canh mỗi bao đợi cho chúng bám kín, rồi kéo bao ra xa hơn bằng sợi dây buộc sẵn, xa hơn nữa, về phía mỏm đá khô, nơi Đạt và chị Gấm đã đốt sẵn những đống lửa củi bạch đàn. Không ai cần lại gần chúng.
Hạ Miên dựng trạm thương ở chân mỏm đá, trong cái nhà máy cũ của trạm Bạch Lộc, cùng Lam và Trúc. Ngày đầu có mười một người phồng tay, ba người trẹo chân, một người bị quái khô cào vào bắp chân vì đứng quá gần hàng bao. Lam đẩy lui vệt xơ trên da người ấy, nửa đốt, rồi ngồi thở rất lâu. Hạ Miên ghi tất cả. Tối, cô đọc lên đài số người bị thương của ngày, cạnh số mét mương đã đào.
Phó Nhiên chở đá. Không phải đá mua, cũng không phải đá xin. Đá vỡ từ cầu Cân, từ những bức tường nhà xưởng sập sau lũ ở dãy nhà đóng kiện, từ một mỏ đá nhỏ bỏ hoang sau đồi Bắc Lĩnh. Mỗi chuyến xe kéo có một tờ phiếu ghi số khối, người chở, người nhận, phần công. Anh ta đọc tổng số lên đài mỗi tối với cái giọng của người thu nợ đọc sổ thu chi. Ngày thứ ba, có người trên tần số hỏi sao anh ta không lấy thêm phần, khi đá là thứ cần nhất. Anh ta trả lời rằng hợp đồng của anh ta không có điều khoản thêm phần khi người ta cần nhất, và đó là điều khoản duy nhất anh ta học được từ cuốn sổ trên tường trạm chín.
Tới tối ngày một trăm hai mươi lăm, con mương đã dài hai trăm sáu mươi mét. Còn năm mươi mét cuối, đoạn sát yên ngựa, nơi bùn mềm nhất và gần lòng chảo nhất.