Muốn lắp cái khóa két vào một van thì phải có khung, có cần nối với tay quay, có chỗ cố định không ai tháo được bằng cờ lê. Ông Mộc vẽ. Đạt hàn. Ninh Du đo và ghi từng con số, kể cả số vòng tay quay từ đóng tới mở của van chặn một, mà cô phải chạy bộ ra tận hàng rào để đếm. Còn Lục Trì, người duy nhất ở trạm từng đọc bản vẽ cơ cấu của van, thì được giao một việc không ai muốn: làm chìa thứ ba và thứ tư cho cái khóa thứ hai, vì ba cái két chỉ có một bộ chìa còn nguyên.
Ông Mộc đưa cho anh một cái dũa, một cái êtô, một cục sáp nến, hai phôi chìa đồng tháo từ một cánh cửa tủ. Ông bảo: in răng chìa mẫu lên sáp, đánh dấu, dũa. Chậm thôi. Đừng có dùng cái tay ấy. Cái tay ấy không biết thép.
Anh không hiểu ông nói gì cho tới khi bắt đầu.
Tay phải anh đã cầm được dũa, nhưng nó vẫn có thói quen của hai tháng nay: mỗi khi đặt lên một vật, nó tìm nước. Không có nước trong một miếng đồng. Anh đặt dũa xuống, đẩy đi, và cái lạnh mỏng ấy lại chạy lên, dò tìm một thứ không có, trống rỗng, làm anh lệch tay. Răng thứ nhất bị dũa sâu quá nửa ly. Ông Mộc nhìn qua vai, không nói, đưa cho anh phôi thứ hai.
Anh học cách cầm dũa mà không nghe gì. Việc đó khó hơn anh tưởng. Hai mươi sáu tuổi, anh đã làm cấp nước từ năm mười sáu, đã sửa đủ loại van, nhưng chưa bao giờ phải làm một chiếc chìa từ đầu. Tới chiều ngày thứ bốn mươi lăm, anh đã có một phôi hỏng, một phôi gần đúng. Tới tối, ngón cái và ngón trỏ phồng rộp. Hạ Miên đi qua, cầm bàn tay anh lên, xem, rồi đặt xuống, không nói gì về chuyện đó. Cô chỉ hỏi anh có định dùng dị năng trong tuần này không. Anh bảo không. Cô bảo vậy thì cứ dũa.
Có một điều xảy ra vào sáng ngày thứ bốn mươi sáu mà anh không ghi vào sổ, vì không biết ghi thế nào. Răng thứ năm của chiếc chìa thứ ba, anh dũa tới một chỗ thì tay tự dừng, trước khi mắt anh kịp nhìn thấy vạch sáp. Không phải cái lạnh của nước. Một cái gì đó khác, khô hơn, nằm ở đầu ngón tay, như cảm giác khi chạm vào một sợi tóc. Anh nhìn xuống. Đúng vạch. Anh đo lại bằng thước cặp của Ông Mộc. Đúng tới một phần mười ly. Anh thử lại ở răng thứ sáu. Lần này không có gì. Anh dũa lệch. Anh ngồi đó nhìn cái chìa thật lâu.
“Thép cũng có chỗ của nó,” Ông Mộc nói từ góc gian máy, không ngẩng lên. “Ba mươi năm tôi mới biết. Cậu học nhanh hơn tôi một ít thôi, đừng có tưởng.”
Chiếc khóa đầu tiên lắp xong vào van chặn hai, sát hàng rào trạm, chiều ngày thứ bốn mươi bảy. Khung thép hàn chết vào thân van. Chiều mở chỉ quay được khi thanh ngang nhả; chiều đóng có cóc một chiều, ai cũng quay được. Ninh Du và Ông Mộc đứng hai bên, mỗi người một chìa, cùng vặn. Thanh ngang nhả với một tiếng cạch trầm. Tay quay xoay được một phần tư vòng rồi họ quay ngược lại, khóa. Chỉ thử thôi, không ai dám mở thêm. Đằng sau tấm thép ấy là năm trăm mét sợi đen đã nằm yên gần một tháng.
Đêm đó, Lục Trì nói chuyện với Bùi Duy qua đài, trên tần số mở, sau giờ của Thẩm Vi. Anh đã định nói riêng. Rồi anh nghĩ tới cái sơ đồ trên tường, tới cái đêm anh đọc nó lên mà không lấy dầu. Anh đọc hết, từ chiếc chìa đồng của Ông Mộc tới cái két ở xưởng in. Một van, hai chìa. Một chìa ở liên minh, một chìa ở Thiên Chu. Không bên nào mở được một mình. Không bên nào cần hỏi bên kia khi đóng, vì đóng thì không cần chìa. Anh đề nghị áp dụng cho hai van chặn và cửa kè Bến Bốn, và cho cả van đầu mối số ba nếu Thiên Chu muốn.