Chuyến xe khách sáu giờ sáng từ bến xe phía nam Ngân Thành chạy về các làng ven biển còn trống gần nửa xe. Khải ngồi ghế cạnh cửa sổ, ba lô đặt trên đùi, trong ba lô có chiếc laptop, hai bộ quần áo và hộp bánh in đã vơi một cái. Vé một chiều một trăm tám mươi nghìn đồng. Anh không tính thêm con số nào khác.
Xe ra khỏi thành phố, qua những khu công nghiệp, rồi những cánh đồng lúa đang thì con gái, rồi tới những bãi cát trắng mọc lơ thơ phi lao. Gió biển lùa vào qua khe cửa kính, mằn mặn. Anh ngủ thiếp đi lúc nào không biết, và khi tỉnh dậy, xe đã dừng ở ngã ba đầu làng Gò Muối, mười một giờ năm mươi phút.
Bến đò vẫn như hai năm trước. Sạp bánh của mẹ vẫn che tấm bạt xanh đã bạc màu, nhưng hôm nay sạp đóng, trên tấm ván có mấy chữ viết phấn méo mó: "Nhà có giỗ, nghỉ một hôm". Khải đi dọc con đường đất dẫn về nhà, ngang qua cây bàng già, ngang qua trường làng nơi bà ngoại dạy học ba mươi năm. Từ xa, anh đã nghe tiếng người nói cười, ngửi thấy mùi khói hương và mùi canh chua cá.
Mẹ đứng ở cửa bếp, tạp dề còn dính bột. Bà nhìn anh rất lâu, không nói gì, rồi chỉ vào ba lô:
— Bỏ đồ xuống. Rửa tay. Vào thắp hương cho bà đi, cả nhà đang đợi ngồi mâm.
Trên bàn thờ, ảnh bà ngoại vẫn là tấm ảnh chụp năm bà về hưu, bà mặc áo dài nâu, tóc búi, mắt nheo cười. Khải thắp ba nén hương, cắm vào bát nhang, đứng lặng một lúc. Anh đứng đó, không khấn, nhớ cái que tre bà cầm vẽ chữ trên cát, nhớ giọng bà đọc từng âm một, và nhớ rằng chữ đầu tiên anh viết được trong đời là chữ "mẹ".
Bữa giỗ đông các cậu, các dì, các anh chị họ. Người ta hỏi anh làm ở đâu, lương bao nhiêu, bao giờ lấy vợ. Anh trả lời qua loa, và mẹ ngồi cạnh, gắp cho anh hết miếng cá này tới miếng cá khác, như thể sợ anh đói từ hai năm trước tới giờ.
Tối hôm ấy, khi khách khứa về hết, hai mẹ con ngồi ở bậc thềm nhìn ra biển. Sóng vỗ đều đặn ngoài bãi, trăng mười hai chưa tròn, treo lệch trên rặng phi lao. Khải kể hết. Anh kể chuyện tòa soạn, chuyện mười một tháng thất nghiệp, chuyện ba trăm đồng một câu, chuyện anh nói dối là làm cho công ty công nghệ. Anh kể chậm, vì anh sợ mẹ không hiểu.
Mẹ quả thật không hiểu hết. Mẹ hỏi lại hai lần "gắn nhãn" là gì. Khải giải thích rằng có những cái máy biết trả lời câu hỏi, nhưng ban đầu nó trả lời vụng, nên cần người đọc từng câu của nó, chỉ ra chỗ sai, viết mẫu cho nó học theo. Mẹ ngồi nghe, tay vê vê mép tạp dề. Rồi mẹ nói:
— Thế là con dạy chữ cho máy à? Như bà ngoại dạy chữ.
Khải ngẩn ra. Anh chưa bao giờ nghĩ về công việc của mình theo cách ấy. Bảy tháng qua, anh chỉ nghĩ mình đang làm một việc rẻ mạt, đếm theo từng câu, cho một thứ đã lấy mất nghề của mình.
— Cũng gần như thế, mẹ ạ.
— Thì dạy cho tử tế. — Mẹ nói, giọng bình thường như khi dặn anh mang áo ấm. — Bà ngoại con ngày xưa dạy đứa nào cũng như dạy con nhà mình.
Ba ngày ở Gò Muối, chiếc laptop nằm yên trong ba lô. Sáng chủ nhật, Khải ra bến đò phụ mẹ mở sạp từ năm giờ. Anh xếp bánh in vào khay, đun ấm nước chè xanh to bằng cái thùng, rửa những chiếc cốc thủy tinh dày cộp đã mờ vì nước muối. Người đầu tiên ghé sạp là bác Hến, lái đò già, bốn mươi năm chở khách qua sông. Bác nheo mắt nhìn anh rất lâu rồi đập vai anh một cái đau điếng.
— Thằng Khải nhà Lành đây à? Lên thành phố làm nhà báo, giờ về bán chè cho mẹ à?
— Dạ, cháu về phụ mẹ mấy hôm.
— Tốt. Nhà báo thì thành phố thiếu gì. Bến đò này thì chỉ có một mẹ mày. — Bác Hến cười khà khà, cầm cốc chè nóng thổi phù phù, rồi xuống đò.
Gần trưa, mấy đứa trẻ con hàng xóm ra bãi cát trước sạp chơi. Một con bé chừng sáu tuổi cầm que vẽ con cá, vẽ ông mặt trời, rồi ngẩng lên hỏi anh có biết viết tên nó không. Khải cầm que, viết lên cát chữ "Na" thật to, nét đều, rồi chỉ cho nó viết theo. Con bé viết chữ N ngược. Anh cầm tay nó, đưa từng nét, như ngày xưa bà ngoại cầm tay anh ở đúng bãi cát này. Đến khi con bé viết được chữ "Na" cho ra chữ, cả đám trẻ xúm lại đòi anh viết tên chúng nó, và anh ngồi trên bãi cát suốt một buổi trưa, viết hết tên này tới tên khác, cho tới khi sóng lên xóa dần từng chữ một.
Trưa thứ tư, mẹ tiễn anh ra xe. Mẹ nhét vào ba lô anh hai hộp bánh in mới, một túi cá khô, và một chai nước mắm nhỏ bọc mấy lớp túi ni lông. Lúc xe chuyển bánh, mẹ đứng ở ngã ba nhìn theo, tay vẫn vê mép tạp dề, cho tới khi xe khuất.
Về tới phòng ở ngõ Chín Gian lúc chạng vạng, Khải mở máy. Trang làm việc báo anh đã vắng mặt ba ngày, tốc độ trung bình của tuần tụt xuống mức thấp nhất từ trước tới nay. Ô nhỏ trên màn hình vẫn đỏ. Anh vẫn được giữ lại ở đợt "trò chuyện đồng hành" thêm một tuần, có lẽ nhờ Quân.
Câu hỏi đầu tiên trượt vào màn hình: "Tôi đi làm xa ba năm rồi, mẹ hay gọi mà tôi toàn bảo bận. Tôi không biết bắt đầu lại từ đâu."
Khải đọc câu A, đọc câu B. Rồi anh bấm nút viết câu trả lời thứ ba. Lần này anh viết ngắn hơn, chỉ chừng một trăm chữ. Ở cuối, anh thêm một dòng, biết rằng máy sẽ học nó, và một đêm nào đó sẽ nói lại với một người lạ:
"Gọi cho mẹ đi. Bắt đầu bằng câu: con ăn cơm rồi, mẹ ăn chưa?"
Anh bấm gửi. Dấu tích vàng lại hiện lên, kèm nhãn "mang tính cá nhân". Ô đỏ ở góc màn hình vẫn báo tốc độ của anh thấp hơn phần lớn người khác. Anh để nó báo. Trên bậu cửa sổ, cạnh hàng vỏ gói cà phê xếp thẳng như lính, giờ có thêm hai hộp bánh in bọc giấy bóng kính đỏ, và tối chủ nhật tới, anh đã đặt chuông báo lúc tám giờ để gọi về Gò Muối, trước khi mẹ đóng quán.