Ngày đầu tiên tôi đi làm ở Dọn Nhà Bình An, chú Tư Lộc dạy tôi đúng một điều trước khi đưa cho tôi đôi găng tay và cuộn băng dính. Chú bảo, trước khi bước vào nhà của người vừa mất, phải gõ cửa ba lần, kể cả khi mình cầm chìa khóa trong tay, kể cả khi biết chắc trong nhà không còn ai. Gõ một lần để báo mình tới, lần thứ hai để xin phép, lần thứ ba để người trong nhà kịp đứng dậy nhường chỗ. Chú nói chuyện đó bằng giọng bình thản như dặn đi đường nhớ mặc áo mưa, rồi quay đi xếp thùng các-tông lên xe. Bốn năm nay tôi chưa bỏ lần gõ nào.
Sáng thứ Năm hôm ấy Lam Khê mưa từ lúc trời chưa sáng. Mưa tháng mười ở thành phố này không ào xuống cho xong mà rây dần dần, lì lợm, thấm vào cổ áo và đế giày. Tôi lái chiếc xe tải nhẹ màu xanh của công ty qua cầu Vu, cố không nhìn xuống mặt sông đang đục ngầu màu phù sa. Ngồi bên cạnh, Đỗ Hữu Tín ôm hộp xôi gà vừa mua, vừa ăn vừa đọc to tờ phiếu công việc mà chú Tư ghi bằng bút bi.
"Khu tập thể Gò Nhãn, nhà C3, căn 412. Chủ nhà là bà Lương Thị Nhàn, tám mươi mốt tuổi, mất được tám ngày, người thuê là cháu ngoại, Quách Hạ Vy." Tín ngừng nhai, đọc tiếp dòng chữ ở cuối. "Giữ lại đồng hồ treo tường và mọi thứ có chữ viết tay. Anh Nhật, chú Tư gạch chân chữ đồng hồ hai lần kìa."
"Thì giữ lại đồng hồ," tôi nói.
"Em chỉ thấy lạ. Người ta thường dặn giữ vàng, giữ sổ đỏ. Ai lại dặn giữ cái đồng hồ."
"Có những người coi cái đồng hồ quý hơn sổ đỏ."
Tín gật gù như vừa nghe một câu triết lý lớn, rồi quay ra kể bộ phim ma tối qua cậu xem tới hai giờ sáng. Cậu ta kém tôi hai tuổi, thấp và chắc như một bao gạo, tóc xoăn tít, mê phim kinh dị nhưng lại là người nhát nhất tôi từng biết, cứ bước vào một căn nhà thật là nói liên mồm để át tiếng tim mình đập.
Khu tập thể Gò Nhãn nằm sau chợ, gồm sáu dãy nhà năm tầng xây từ hồi tôi chưa sinh ra. Tường sơn vàng đã bong từng mảng to bằng bàn tay, lộ ra lớp vữa xám. Ban công nhà nào cũng cơi nới thêm một khung sắt, treo đầy quần áo, chậu cây và lồng chim. Ở chân cầu thang nhà C3 có một sạp xôi nhỏ dưới tấm bạt xanh. Người bán là một bà chừng sáu mươi tuổi, tóc cắt ngắn, đeo tạp dề hoa, tay xới xôi thoăn thoắt. Nhìn thấy chiếc xe có chữ Bình An, bà đặt cái muôi xuống.
"Người dọn nhà cho bà Nhàn phải không? Tôi là Sáu, ở đối diện nhà bà ấy ba mươi năm nay." Bà lau tay vào tạp dề, lấy trong túi ra một chùm chìa khóa buộc dây đỏ. "Con bé Vy giữ một chùm, gửi tôi một chùm, chùm còn lại thì bên công ty chăm sóc giữ. Các cậu cứ làm, cần gì thì xuống gọi tôi."
Tôi cảm ơn, nhận chùm chìa khóa. Cô Sáu chưa buông tay ngay mà giữ lấy đầu sợi dây đỏ thêm một lúc, như thể còn câu gì muốn nói.
"Bốn ngày," cô nói khẽ. "Bốn ngày bà ấy nằm đó mà tôi không biết. Hôm thứ Bảy tôi đi chợ về, ngửi thấy mùi ở hành lang mới gọi người phá khóa. Ba mươi năm hàng xóm, sáng nào bà ấy cũng xuống mua của tôi một gói xôi lạc, vậy mà ba hôm không thấy bà xuống, tôi lại cứ nghĩ bà về quê."
Tín đứng sau lưng tôi im bặt, điều rất hiếm khi xảy ra. Tôi không biết nói gì, chỉ gật đầu. Cô Sáu thở ra, buông sợi dây.
"Có một chuyện tôi kể với công an rồi mà họ không để ý. Đêm thứ Ba, khoảng hai giờ, tôi dậy đi vệ sinh, nghe tiếng cổng sắt ở đầu cầu thang kêu. Cái cổng đó ai mở cũng kêu ken két, cả dãy này nhận ra. Tôi tưởng ai đi làm ca đêm về. Bây giờ nghĩ lại, dãy này làm gì có ai làm ca đêm."
Cầu thang nhà C3 hẹp, mỗi bậc mòn lõm ở giữa, tay vịn sắt sơn xanh đã tróc tới lớp gỉ. Lên tới tầng bốn, Tín thở hổn hển, còn tôi đứng trước cánh cửa gỗ sơn nâu có số 412 bằng nhôm, một con số 2 đã rơi mất chỉ còn vết keo. Tôi đeo găng, giơ tay gõ ba lần. Tiếng gõ dội vào hành lang vắng, nghe rỗng và xa hơn tôi tưởng.
Cửa mở ra một căn phòng chừng ba mươi mét vuông chia làm hai gian. Mùi xộc ra đầu tiên là mùi nhang nguội, sau đó tới mùi dầu gió xanh, thứ mùi mà bà nào ở tuổi ấy cũng mang theo người. Dưới hai mùi đó là một mùi khác mà nghề này đã dạy tôi nhận ra, dù người nhà đã lau rửa, đã rắc vôi bột, đã đốt bồ kết. Ánh sáng xám từ ô cửa sổ phía sân trong lọt vào, rọi lên những hạt bụi lơ lửng. Bộ bàn ghế mây kê sát tường, chiếc ti vi đời cũ phủ khăn ren, trên nóc tủ là một bàn thờ tạm với di ảnh, bát hương và mấy quả quýt đã héo.
Rồi tôi thấy chiếc đồng hồ.
Nó treo trên bức tường đối diện cửa, một chiếc đồng hồ quả lắc vỏ gỗ màu cánh gián cao gần bằng nửa người, mặt số trắng ngà có chữ số La Mã, ô kính phía dưới để lộ quả lắc bằng đồng. Gỗ được lau bóng tới mức tôi thấy được bóng mình lờ mờ trên đó. Hai cây kim đen chỉ đúng hai giờ mười bảy phút, và quả lắc đứng im, hơi lệch về một bên như bị ai giữ lại giữa chừng.
"Đồng hồ chết pin," Tín nói, giọng hơi cao.
"Loại này không dùng pin. Phải lên dây cót."
"Thì chết dây cót."
Tôi không trả lời. Ở dưới mặt số có hai lỗ nhỏ để tra chìa lên dây, và chiếc chìa khóa bằng đồng vẫn treo trên một cái đinh cạnh đó, buộc bằng một sợi len đỏ giống hệt sợi dây buộc chùm chìa khóa cô Sáu vừa đưa.