Đêm ấy, Diêu Lan nấu cơm cho bốn người trong căn nhà sàn nhỏ. Cơm độn ngô, canh măng chua, một đĩa thịt gà rừng ông Mạc bẫy được trên đường. Bà ít nói, nhưng bà gắp thức ăn cho lão Đinh suốt bữa.
Ăn xong, bà ngồi bên bếp lửa, kể.
— Chị Hà hơn tôi năm tuổi. — Bà nói. — Chị ấy xuống núi năm tôi mười một. Ba năm sau chị ấy về, cười to lắm, ôm một cuộn vải. Chị ấy bảo nhuộm được ráng chiều rồi. Chị ấy trải vải ra ngoài nắng chiều, cả thôn ra xem. Vải đổi màu như trời lúc mặt trời lặn. Tôi mười bốn tuổi, tôi tưởng chị tôi biết phép.
Bà đứng dậy, đi tới một chiếc rương gỗ nhỏ ở góc nhà, mở ra, lấy từ dưới đáy một cuộn vải bọc giấy dầu.
— Chị ấy về lần đó là để dạy cả thôn. — Bà nói, tay gỡ giấy dầu. — Chị ấy bảo núi mình có rễ, có nước suối, có sương. Người núi biết nhuộm ráng chiều thì không phải bán rễ rẻ cho người xuôi nữa. Chị ấy dạy được mấy hôm. Rồi có người dưới xuôi lên.
— Ông nội tôi. — Tố Y nói.
Diêu Lan nhìn nàng.
— Một ông già áo gấm, có hai người theo. Tôi không biết tên. Ông ấy nói chuyện với chị Hà dưới gốc hồng cả buổi chiều. Hôm sau chị Hà thôi dạy. Chị ấy bảo cả thôn quên những gì chị ấy dạy đi. Chị ấy xuống núi lại với ông ấy.
Bà mở cuộn vải ra, trải lên chiếc chiếu trước bếp lửa.
Đó là một khúc vải gai, không phải tơ, dài chừng ba thước, thô ráp. Màu đã nhạt nhiều sau ba mươi mấy năm. Nhưng dưới ánh lửa bập bùng, khi Diêu Lan nghiêng khúc vải, Tố Y vẫn thấy: đỏ, sang hồng, sang tím, sang vàng, sang một vệt vàng mật ong đã ngả màu trà, rồi tím than. Không đều, không mịn, sợi gai thô làm màu loang. Nhưng là ráng chiều.
Khúc vải đầu tiên. Trước gấm, trước khế, trước ba lạng bạc.
Tố Y quỳ xuống bên khúc vải. Nàng không dám chạm. Nàng chỉ nhìn. Lão Đinh ngồi bên cạnh, cũng nhìn, môi run run.
Ở một góc khúc vải, có người đã dùng chỉ đỏ khâu một chữ, nét khâu vụng, to nhỏ không đều. Hà.
— Chị ấy khâu tên mình vào đấy. — Diêu Lan nói. — Chị ấy bảo vải đầu tiên thì phải có tên.
Tố Y nhớ tới biên gấm Ninh Ký. Nhớ mùa thu năm ngoái, nàng ra luật dệt tên thợ ở biên, cả phường bảo nàng lạ. Nhớ một trăm lẻ hai cái tên trên Tê Thủy vãn chiếu. Nàng đã nghĩ đó là điều nàng học được từ đêm trừ tịch ở kiếp trước. Hóa ra, ba mươi mốt năm trước, một cô gái mười chín tuổi đã khâu tên mình vào góc khúc vải ráng chiều đầu tiên.
— Bà Lan. — Nàng nói. — Tôi không biết lấy gì trả.
— Tôi không đòi. — Diêu Lan nói.
Bà ngồi xuống bên bếp, cời lửa.
— Năm thằng Thận mười bốn tuổi, nó lên đây một lần. — Bà nói. — Mẹ nó chết bốn năm rồi. Nó mặc áo trắng, đẹp như con nhà quan, đi một mình. Nó đòi khúc vải này. Nó bảo của mẹ nó, nó mang về. Tôi không cho.
— Vì sao?
Diêu Lan nhìn ngọn lửa.
— Vì nó muốn lấy về để cất. — Bà nói. — Chị Hà nhuộm khúc vải này để trải ra cho cả thôn xem. Thằng Thận muốn mang nó xuống xuôi, khóa vào rương. Nó bảo không ai được chạm vào của mẹ nó nữa. Tôi bảo nó, mẹ cháu không nhuộm để cất. Nó không hiểu. Nó đi. Mười sáu năm nay nó không lên nữa.
Ngoài trời, mưa lại rơi lắc rắc trên mái cỏ tranh. Bếp lửa nổ lách tách.
Tố Y nhìn khúc vải gai ráng chiều trên chiếu, nhìn chữ Hà khâu chỉ đỏ ở góc. Nàng nghĩ tới trang đầu ba trăm mười hai trang sổ chép, mực đỏ, chữ Bùi Thận: Của mẹ. Lấy lại. Nghĩ tới tờ khế: Không được nói với ai cách này là của mình. Hai câu ấy đứng ở hai đầu một sợi chỉ. Một người lấy đi tên của bà. Một người muốn giữ riêng tên ấy. Cả hai đều khóa nó lại.
— Bà Lan. — Nàng hỏi. — Nếu bà Hà còn sống, bà ấy muốn gì?
Diêu Lan im lặng rất lâu. Rồi bà nói, chậm:
— Chị ấy muốn núi này có người biết nhuộm. Chị ấy viết được đúng năm chữ, không biết học ở đâu, viết ra để dạy tôi đọc. Ráng chiều có bảy góc. Chị ấy bảo, ai ngồi dưới gốc hồng này lúc chiều cũng thấy được bảy góc. Không phải của riêng ai.
Bà cuộn khúc vải lại, cẩn thận, rồi đặt nó vào tay Tố Y.
— Cô mang xuống. Trải ra cho người ta xem. Đừng cất.