Đêm rằm tháng Bảy, sân nhuộm Ninh Ký thắp đèn.
Ngay cạnh vại cái chàm ba mươi năm, dưới gốc bồ kết, lão Đinh đặt một chiếc kệ gỗ nhỏ. Trên kệ là một bài vị gỗ thông, Cảnh tự tay viết chữ, Tố Y tự tay khắc. Không có họ chồng. Không có chữ môn. Chỉ bốn chữ.
Thợ nhuộm Diêu Hà.
Trước bài vị, cái bát sứ trắng sứt miệng. Diêu Lan để lại cho Ninh Ký mượn tới mùa thu, khi lão Đinh lên núi dạy. Trong bát, ba nén nhang.
Cả xưởng ra đứng. Tần ma ma đứng đầu, khóc suốt từ chiều. Hồng thị, chị em nhà Lý, thằng Mão với con Sen. Tố Vân với Liễu Oanh đứng cạnh nhau. Ông Mạc với Diêu Lan ngồi trên bậc đá, chưa về núi. Lão Đinh thắp nhang, rồi quỳ xuống, lạy ba lạy, đầu chạm đất lâu ở lạy cuối.
Không ai nói gì nhiều. Đêm Vu Lan, người ta cúng những người đã khuất. Ninh Ký cúng một người đã khuất ba mươi mốt năm trước khỏi cái sân này, và hai mươi năm trước khỏi đời.
Liễu Oanh ra đứng cạnh Tố Y khi mọi người đã thắp nhang xong.
— Ca ca đi rồi. — Cô nói khẽ. — Chiều nay, người bờ nam bảo xe trắng đi về phía bến, thuyền nhanh, đi kinh.
Tố Y gật đầu.
— Đại tỷ. — Liễu Oanh nói. — Hôm nay ca ca cúi chào dì Lan. Muội chưa từng thấy ca ca cúi đầu thấp như thế trước ai.
— Tỷ cũng chưa thấy. — Tố Y nói.
Hai người đứng nhìn bài vị một lúc. Rồi Liễu Oanh nói, gần như thì thầm:
— Muội không phải con bà ấy. Nhưng muội muốn thắp cho bà ấy một nén.
Tố Y đưa cho cô một nén nhang. Liễu Oanh thắp, cắm vào cái bát sứ trắng, cạnh ba nén của lão Đinh. Bốn nén nhang, khói quấn vào nhau, bốc lên dưới tán bồ kết.
Đêm khuya, khi cả xưởng đã ngủ, Tố Y ngồi ở khung hoa thứ nhất.
Mười ba ngày nay, đêm nào nàng cũng dệt. Tấm gấm Vân Hà mới đã dài được hai thước. Ở biên, dệt chìm bằng sợi tơ cùng màu, nghiêng ra ánh đèn mới đọc được: Diêu Hà. Sau đó là tên người dệt dưới, tên người kéo hoa. Tố Vân ngồi trên giàn kéo hoa, mắt díp lại vì đã quá nửa đêm, vẫn kéo đều tay. Tên cô sẽ nằm ở biên, sau tên Diêu Hà.
Yến Chiêu tới lúc canh hai. Hắn không nói gì, chỉ ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh khung, như mùa đông năm ngoái hắn đứng giữa kho Bắc Ngạn chờ nàng bước vào. Hắn nhìn tay nàng đưa thoi. Mỗi sợi thứ bảy, thoi đi từ phải sang trái.
— Hôm nay cô nương thua. — Hắn nói khẽ. — Ninh Ký mất cái quyền giữ riêng cách nhuộm. Năm sau, xưởng nào trong châu học được, cũng nhuộm được màu Vân Hà.
— Muội biết. — Tố Y nói. — Thua một thứ không phải của mình thì không gọi là thua. Còn luồn thoi ngược là của Ninh Ký. Không có nó, góc thứ bảy vẫn chết.
Nàng đưa thêm một sợi.
— Muội chỉ sợ một điều. Năm sau, xưởng nào học được cách nhuộm, cũng cần rễ. Rễ già ở khe Sau còn ít. Khe chính bị cuốc trụi, mười năm không mọc lại.
Ngoài cổng xưởng có tiếng vó ngựa. Rồi tiếng gõ cửa, dồn dập. Thằng Mão chạy ra mở. Một lát sau nó chạy vào phòng dệt, thở hổn hển, tay cầm một tờ giấy vàng.
— Chị. — Nó nói. — Người của Chức Tạo ty mang tới, nói đề cử cần xem ngay. Công văn ngựa trạm từ kinh, chiều nay tới.
Yến Chiêu cầm tờ giấy, đọc dưới ngọn đèn của khung cửi. Hắn đọc một lần. Đọc lần nữa. Rồi hắn đưa cho Tố Y.
Công văn của Hộ bộ, Thượng thư ký thay Hữu thị lang còn trống.
Ngày mồng mười tháng Bảy. Hoàng thương Bùi Thận tâu: rễ hồng lam thảo khe Bạch Lộ cạn kiệt vì người hái tranh nhau cuốc cả gốc, xin cho một nhà thu mua, định hạn mức mỗi năm, để giữ rễ cho núi. Hộ bộ chuẩn. Từ tháng Tám năm nay, rễ hồng lam thảo toàn châu Ỷ Vân chỉ bán cho Bùi thị. Các xưởng muốn rễ, mua lại của Bùi thị theo giá Bùi thị định.
Tố Y đặt tờ giấy xuống, bên cạnh con thoi gỗ đàn hương.
Ngày mồng mười. Năm ngày trước phiên xét. Hắn nộp đơn đòi cách nhuộm, và cùng lúc gửi tâu xin cái rễ. Đơn thua thì còn tâu. Ca ca không bao giờ đi một đường.
Khe chính Bạch Lộ cạn rễ vì người của chính hắn cuốc trụi từ mùa thu năm ngoái. Bây giờ hắn lấy cái cớ ấy để giữ hết rễ của cả châu.
Ngoài sân nhuộm, ba nén nhang của lão Đinh và một nén của Liễu Oanh đã cháy gần hết trong cái bát sứ trắng. Khói vẫn quấn vào nhau, bốc lên, rồi tan vào đêm Vu Lan.