Sáng mồng năm tháng Chín, một thằng bé chừng mười hai tuổi đứng ở cổng Ninh Ký, chân đất, áo chàm rách vai, mặt lấm lem bùn. Nó không chịu vào. Nó chỉ hỏi chị Tố Y.
Tố Y ra cổng. Thằng bé nhìn nàng từ đầu tới chân, như để chắc chắn đúng người, rồi rút trong áo ra một mảnh vải gai nhỏ, gấp làm tư. Mảnh vải nhuộm ba màu, đỏ, tím, vàng, ở góc khâu chỉ đỏ một chữ Lan.
— Dì Lan bảo đưa chị. — Nó nói, giọng khàn vì đi đường. — Dì Lan bảo chị nhìn cái này thì biết là dì gửi.
Tố Y cầm mảnh vải.
— Dì Lan bảo gì?
— Người Bùi thị lên khe Sau. — Thằng bé nói, một hơi. — Hai mươi phu, một ông quản sự mặt gầy cầm sổ đen. Họ cuốc. Cuốc cả gốc. Rễ già trăm năm, cuốc cả gốc. Người thôn em ra chắn, họ đưa công văn ra, bảo rễ toàn châu là của Bùi thị. Người thôn em không biết chữ. Dì Lan bảo em chạy xuống tìm chị. Em chạy ba ngày.
Nó nói xong thì ngồi bệt xuống bậc cổng, thở dốc. Hai bàn chân nó rớm máu.
Tố Y bảo Tiểu Mãn dẫn thằng bé vào bếp, cho ăn, rửa chân, băng lại. Rồi nàng đứng ở cổng, mảnh vải gai của Diêu Lan trong tay.
Khe Sau. Mùa thu năm ngoái, nàng leo vách đá sau thác, Yến Chiêu giữ dây tới rách cổ tay. Ông Mạc dẫn đường, kể ông nội nàng dặn: đào những gốc già nhất, mỗi gốc chỉ lấy một nửa bộ rễ, lấp đất lại cho cây sống. Hồng lam thảo là của núi, mình mượn, không được lấy hết. Nàng đào đúng như thế. Đủ ba cây gấm.
Ở khe chính, người hái cho Bùi thị đã cuốc cả gốc. Mười năm không mọc lại.
Bây giờ khe Sau là chỗ cuối cùng còn rễ già trên núi Bạch Lộ. Và người của Bùi thị đang cuốc nó.
Khe Sau cũng ở trong châu.
Nàng không nghe Bùi Thận nói câu ấy. Nhưng nàng biết hắn đã nói.
Nàng sang Chức Tạo ty. Yến Chiêu đang ngồi ở phòng làm việc, đọc sổ thuế tơ. Nghe nàng kể, hắn đặt sổ xuống, đứng dậy, lấy trong ngăn tủ ra một tờ công văn đã cũ. Công văn kiểm nguồn nguyên liệu, năm ngoái hắn mang lên khe Bạch Lộ.
— Chức Tạo ty có quyền kiểm nguồn nguyên liệu dệt nhuộm trong châu. — Hắn nói. — Bản quan không có quyền trên công văn Hộ bộ. Nhưng bản quan có quyền đi xem rễ người ta thu thế nào, có đúng như lẽ người ta tâu không.
Hắn gọi phó đề cử Tề, giao việc ty. Gọi bốn lính lệ, bảo chuẩn bị ngựa, lương khô, dây thừng.
— Đi ngay hôm nay. — Hắn nói. — Ba ngày tới thác. Nửa ngày nữa tới khe Sau.
— Muội đi cùng.
Yến Chiêu nhìn nàng một lúc. Năm ngoái hắn đã hỏi nàng có mỏi chân không, nàng không trả lời. Năm nay hắn không hỏi.
— Lão Đinh nữa. — Hắn chỉ nói. — Lão biết đếm gốc.
Chiều hôm ấy, ở sân Ninh Ký, Tố Y dặn việc.
Cảnh giữ xưởng. Tần ma ma giữ dãy khung hoa. Tố Vân với Hồng thị tiếp tục dạy thợ các xưởng ở cổng sau, đêm nào cũng vẫn có người tới. Liễu Oanh giữ cái bát sứ trắng ở sân nhuộm, thắp nhang cho bài vị Diêu Hà sáng chiều.
Thằng Mão xin đi theo. Nó bảo nó khỏe, nó khuân được, nó từng khuân hàng ở bến Lục Giang. Tố Y cho đi.
Thằng bé thôn Đá Trắng, tên thằng Đá, ăn no ngủ một giấc dậy cũng đòi đi theo, dẫn đường. Tố Y nhìn hai bàn chân băng vải của nó, lắc đầu. Nó không chịu. Nó bảo dì Lan dặn phải dẫn chị lên. Rốt cuộc Yến Chiêu cho nó ngồi lên lưng con ngựa ô thồ lương khô.
Đoàn bảy người, ba con ngựa, rời phường Bách Ti lúc mặt trời lặn. Ở cổng sau Ninh Ký, đèn lồng đã thắp, tiếng thoi lách cách của những khung cửi dạy thợ đã bắt đầu.