Sáng mười sáu, ở gian chờ sau công đường, nơi nhân chứng và bị cáo ngồi cách nhau một hàng song gỗ, Thôi Diễn nhìn thấy Tố Y.
Hắn ngồi trên chiếc ghế dài sát vách, cổ tay xích vào chân ghế. Thấy nàng đi qua, hắn gọi khẽ.
— Ninh cô nương.
Tố Y dừng lại, cách song gỗ ba bước.
— Cái thằng phu khuân. — Thôi Diễn nói. — Mão. Hôm nay nó có tới?
— Có.
Thôi Diễn nhìn xuống đôi tay xích của mình. Sáu tháng ở biên ải, da tay hắn nứt nẻ, những ngón tay ngày trước cầm bút lông sói viết chữ chân phương nghiêng phải giờ thô như tay phu.
— Ở biên ải ta khuân đá. — Hắn nói. — Sáu tháng. Có hôm ta trượt chân trên ván cầu đá, suýt ngã xuống vực. Người khuân cùng kéo ta lên. Đêm ấy ta nằm nhớ cái lão phu khuân ở Lục Giang. Ta không nhớ mặt lão. Ta chỉ nhớ người ta bảo lão trượt chân.
Hắn ngẩng lên.
— Hôm nay ta nói. Không phải để được giảm tội. Ta bị đày rồi, đày thêm cũng thế.
Tố Y nhìn hắn một lúc, rồi gật đầu, đi tiếp.
Ngày mười sáu tháng Chạp, vụ thứ ba: tráo cống phẩm qua bến Lục Giang.
Công đường Đại Lý tự hôm ấy chật hơn hai buổi trước. Vụ ô đầu là chuyện một nhà. Vụ đốt nhà là chuyện một phường. Vụ này là chuyện của cống phẩm, của Chức Tạo cục, của Hộ bộ, của kho riêng một cung trong nội cung. Quan các bộ đứng chật hai bên cửa hông, ngó vào.
Bị cáo quỳ thành một hàng dài.
Thôi Diễn quỳ đầu hàng. Đại Lý tự cho giải hắn về từ biên ải phía bắc, nơi hắn bị đày từ tháng Sáu. Sáu tháng gió cát, mặt hắn đen sạm, da nứt nẻ ở hai gò má, cổ tay chai vì xích. Nhưng hắn vẫn ngồi thẳng, tóc vẫn búi gọn. Hắn vẫn là người nhã nhặn, chỉ không còn gì để nhã nhặn.
Sau hắn là cai Thiết, cai phu lớn nhất bến Lục Giang, bị bắt ở một làng chài Lĩnh Ngoại cuối tháng Mười. Gã to con, râu xồm, giọng khàn, mắt láo liên. Rồi Vương lão bản, áo tù xám, không còn nhẫn ngọc ngón cái. Rồi Lư Bình, tóc cắt ngắn như phu bến.
Bùi Thận quỳ cuối hàng. Áo vải trắng. Không quạt.
Hàn Mặc gọi thằng Mão trước.
Nó mười chín tuổi, mặc bộ áo vải mới Tố Y may cho trước khi đi, đứng giữa công đường mênh mông, hai tay nắm chặt vạt áo. Nó chưa bao giờ đứng trước quan. Ở Lục Giang, nó chỉ đứng trước Quách tuần kiểm, ở trạm thuế, lúc canh ba.
— Ngươi tên gì? — Hàn Mặc hỏi.
— Mão. — Nó nói, giọng khàn. Rồi nó nuốt nước bọt. — Thằng Mão, con ông Thìn, phu khuân bến Lục Giang.
— Cha ngươi đâu?
— Chết rồi, bẩm quan. Ba năm trước. Tháng Tư.
Nó kể. Nó kể chậm, rối, như người không quen kể. Cha nó làm phu khuân ở bến Lục Giang ba mươi năm. Một đêm tháng Tư, cai Thiết gọi phu đi khuân hàng ban đêm, trả gấp ba, không ai hỏi hàng gì. Cha nó đi. Sáng ra người ta khiêng cha nó về, đầu vỡ, người ướt sũng. Người ta bảo ông trượt chân từ ván cầu xuống thuyền.
— Cha em đi ván cầu ba mươi năm. — Thằng Mão nói, và giọng nó vỡ ra. — Cha em không trượt chân.
Hàn Mặc quay sang cai Thiết.
Cai Thiết cúi đầu, lẩm bẩm. Đêm ấy tối. Ván ướt. Lão Thìn già rồi. Trượt chân là chuyện thường ở bến.
— Đêm ấy khuân hàng gì? — Hàn Mặc hỏi.
Cai Thiết im. Rồi gã liếc sang Thôi Diễn.
Thôi Diễn không đợi ai hỏi. Hắn ngẩng lên, nói, giọng nhã nhặn như đọc một dòng biên bản cũ.
— Tám cây gấm châu Lâm Xuyên, bẩm Đại nhân. Ba năm trước, tháng Tư. Đổi ở cửa khoang sát nước Ngự Cẩm, như mười hai cây Ỷ Vân năm nay. Lão phu khuân tên Thìn thấy người ta rút ống tre, nhét vải thô vào. Lão hỏi một câu. Sáng ra lão chết.
Hắn quay sang nhìn thằng Mão.
— Ta không sai giết. — Thôi Diễn nói. — Ta chỉ bảo cai Thiết lo cho lão im. Cai Thiết lo theo cách của cai Thiết.
Cai Thiết gầm lên một tiếng, định chồm dậy. Lính ấn gã xuống.
Thằng Mão đứng giữa công đường, nhìn hai người đàn ông ấy. Nó không khóc. Nó chỉ đứng, hai tay vẫn nắm vạt áo, và Tố Y thấy vai nó run như vai một đứa trẻ.
Ôn Lan bước ra. Bà đặt cuốn sổ ống rỗng cháy sém lên án thư, lật tới trang ba năm trước, đặt ngón tay đeo bao vải mỏng dưới một dòng.
Ba năm trước. Gấm châu Lâm Xuyên, tám cây, gấm trong kho thưa hơn một phần mười sợi. Đêm ấy một phu khuân chết ở bến Lục Giang. Tháng Chạp, ta thấy tám cây gấm Lâm Xuyên đúng màu, đúng vân ấy trên giá Bùi thị Cẩm Hành, đề là gấm Lĩnh Ngoại.
Bà không nói gì thêm. Bà quay sang thằng Mão, cúi đầu thật thấp.
— Ta ghi cái chết của cha cháu vào sổ. — Bà nói. — Ba năm ta không nói với ai. Ta xin lỗi cháu.
Thằng Mão nhìn bà già. Nó không hiểu bà nói gì. Nó chỉ thấy một bà quan già cúi đầu với mình. Nó lúng túng cúi đầu đáp lễ, thấp hơn bà.