Canh năm ngày mồng năm tháng Chạp, khi Ninh Ký còn chìm trong bóng tối, đèn ở gian tạm của dãy phía tây đã sáng.
Ba gian cháy chưa kịp lợp lại. Hai mẹ con Liễu Oanh ở tạm gian đầu hồi, gian duy nhất còn nguyên mái. Bà Liễu Tam nương ngồi dựa vào gối, Liễu Oanh ngồi quay lưng trên chiếc ghế đẩu trước mặt mẹ. Bà cầm chiếc lược gỗ bằng hai bàn tay co quắp, chải tóc cho con gái.
Bà chải chậm. Mỗi đường lược phải dừng lại mấy lần, vì các ngón tay không nắm chặt được. Tóc Liễu Oanh dài, đen, xõa xuống lưng.
— Lần cuối mẹ chải tóc cho con, con tám tuổi. — Bà nói. — Tóc con hồi ấy ngắn, vàng hoe, vì đói.
Liễu Oanh không quay lại. Vai cô ta run lên, rồi thôi.
Có tiếng gõ cửa. Ninh Tố Vân đứng ở ngưỡng cửa, áo khoác ngoài, tay cầm một chiếc đèn lồng nhỏ. Một tháng nay, hai người chưa nói với nhau câu nào.
Tố Vân bước vào. Cô tháo sợi chỉ đỏ buộc tóc mình, đặt vào tay bà Liễu Tam nương.
— Bà buộc cho Oanh tỷ bằng cái này. — Cô nói, giọng cứng, như cố nói cho xong. — Hôm ở từ đường, muội đứng một mình. Đứng một mình lạnh lắm.
Rồi cô quay đi, không đợi ai nói gì.
Liễu Oanh nhìn theo bóng cô em họ của nghĩa tỷ khuất sau cửa. Bà Liễu Tam nương run run buộc sợi chỉ đỏ vào búi tóc con gái, thắt một nút, rồi thắt thêm một nút nữa, cho chắc.
Sáng mồng năm tháng Chạp, Liễu Oanh đánh trống kêu oan trước cổng nha môn Tri châu.
Cái trống da trâu treo bên phải cổng nha môn, mặt da đã sờn, dùi gỗ đặt trên giá. Theo lệ châu Ỷ Vân, ai đánh trống thì Tri châu phải thăng đường ngay trong ngày. Đã ba năm nay không ai đánh. Người ta có chuyện thì đút lót viên lại phòng hình, hoặc nhờ người quen, không ai đứng giữa phố đánh trống cho cả châu nghe.
Liễu Oanh đánh ba hồi. Mỗi hồi chín tiếng. Người đi chợ dừng lại, người bán hàng rong dừng lại, người trong các tiệm hai bên đường thò đầu ra.
Tố Y đứng cách đó mười bước, dưới gốc đa. Nàng không đứng cạnh Liễu Oanh. Liễu Oanh đã xin nàng: để muội tự đánh.
Bà Liễu Tam nương ngồi trên chiếc ghế tre có hai đòn khiêng, do hai thợ khuân Ninh Ký khiêng tới, đặt ở bậc thềm nha môn. Bà quấn chăn bông, hai bàn tay co quắp đặt trên đùi, nhìn con gái đánh trống.
Giờ Tỵ, Tri châu Hoắc đại nhân thăng đường.
Công đường chật kín người. Người trong phường Bách Ti nghe tin chạy tới, đứng chen ngoài sân. Yến Chiêu ngồi ở ghế khách quan. Tố Y ngồi ở ghế khổ chủ, vì vụ đốt sân nhuộm chưa khép án.
Liễu Oanh quỳ giữa công đường. Áo vải trắng, tóc búi gọn buộc một sợi chỉ đỏ, không cài trâm, không trang sức. Mặt cô ta tái nhưng bình tĩnh.
— Dân nữ Liễu Oanh. — Cô ta nói. — Hai mươi hai tuổi. Con gái của Liễu Tam nương, thợ giặt thuê ở thôn Liễu, và của Bùi Văn Trung, chủ nhà buôn vải Bùi ở châu Lạc Hà, đã qua đời mười bốn năm trước. Dân nữ là em gái cùng cha khác mẹ của Bùi Thận, chủ Bùi thị Cẩm hành.
Công đường xôn xao. Tri châu gõ thước.
— Nói tiếp.
Liễu Oanh kể.
Cô ta kể chậm, đều, như đọc sổ, giống hệt giọng cô ta đã dùng đêm trừ tịch kiếp trước, khi kể cho Tố Y nghe về cái chết của cha nàng. Nhưng lần này, người cô ta kể về là chính mình.
Năm tám tuổi, ca ca mười sáu tuổi bế cô ta đi trong đêm, qua sông, sang châu Ỷ Vân. Ca ca mua cho cô ta một cái bánh bao, đặt cô ta ngồi dưới gầm cầu đá ở đầu phường Bách Ti, chỗ ông chủ xưởng Ninh Ký đi qua mỗi chiều. Ca ca dặn: nằm yên, đừng khóc, có một ông già tốt bụng sẽ tới. Ông ấy hỏi gì thì nói mẹ chết rồi, không có ai thân. Rồi ca ca đi.
Chiều hôm ấy, Ninh Thừa Viễn đi qua, nhìn thấy cô bé ôm bánh bao nguội, run rẩy. Ông bế cô bé về.
— Ca ca không nói với dân nữ vì sao. — Liễu Oanh nói. — Dân nữ chỉ biết, mỗi năm Tết, khi dân nữ xin về thôn Liễu thăm mẹ, ca ca cho người đón ở bến đò. Ca ca ngồi với dân nữ một canh giờ, hỏi chuyện nhà Ninh. Năm dân nữ mười lăm tuổi, ca ca hỏi: nhà Ninh có cuốn sổ ông nội để lại, muội thích dệt thì đọc cũng tốt.
Cô ta ngừng lại, nhìn xuống nền gạch công đường.
— Năm mười lăm tuổi, dân nữ bắt đầu ngồi mài phèn cạnh nghĩa phụ mỗi mùa nhuộm. Năm hai mươi tuổi, dân nữ bắt đầu chép. Mỗi đêm một trang, khi cả nhà ngủ, ở phòng nghĩa phụ, dưới ánh đèn dầu, bằng giấy dân nữ mua ở chợ. Chép xong một phần, dân nữ mang về thôn Liễu dịp Tết, đưa cho người ca ca sai tới đón.
— Bao lâu? — Tri châu hỏi.
— Hai năm. — Liễu Oanh nói. — Tới tháng Năm năm nay thì chép xong. Phần cuối cùng, dân nữ đưa cho quản sự Lư ở bến đò Đông, ngày mười hai tháng Năm.
Tố Y ngồi im trên ghế khổ chủ.
Tháng Năm. Ba tháng trước khi cha nàng mất. Ba tháng trước khi nàng trở về. Cây gấm phúng điếu nhuộm đúng công thức thật mà Bùi thị đưa tới cổng Ninh Ký hôm tuần thất, đã được nhuộm từ những trang giấy ấy.
Đêm trừ tịch kiếp trước, Liễu Oanh nói chép mất hai năm. Liễu Oanh không nói dối. Nàng chỉ đã hiểu sai hai năm ấy bắt đầu từ lúc nào.