Sáng mồng hai tháng Tư, sương còn phủ trắng mặt sông Tê Thủy.
Bến Chức Tạo ty châu Ỷ Vân là một bến đá xanh có mái che ở đầu phía đông phường Bách Ti. Thuyền cống đậu sát bến, thuyền đáy bằng dài mười hai trượng, mũi sơn đỏ, cắm cờ vàng có chữ Cống, hai chiếc nhỏ hơn đi kèm chở tơ cống của ba xưởng khác và lương thực.
Cả phường Bách Ti ra bến. Năm ngoái, ai cũng tưởng cha mất thì Ninh Ký mất suất cống. Năm nay gấm cống vẫn mang tên Ninh Ký.
Người Ninh Ký đứng thành một khối ở đầu bến. Tần ma ma mặc áo nâu mới, chống gậy. Lão Đinh hai bàn tay đã lên da non, sẹo đỏ chạy ngang các khớp ngón. Liễu Oanh đỡ mẹ ngồi trên chiếc ghế tre. Ninh Cảnh ôm cuốn sổ bìa xanh trước ngực, mắt thâm quầng, vì cả đêm qua cậu cân lại sáu mươi hai cây gấm thêm một lần nữa.
Tố Vân và Tiểu Mãn đứng sau Tố Y, mỗi người khoác một tay nải. Theo lệ cũ, chủ xưởng giữ hạn ngạch được mang hai thợ đi kèm để vá gấm dọc đường. Tố Vân biết luồn thoi ngược. Tiểu Mãn biết chạy.
Hàng chưa kịp xuống thuyền thì có chuyện.
Một thư lại của Chức Tạo ty, người gầy, râu dê, tên Mạc Tuân, bước ra giữa bến, tay cầm một tờ công văn có dấu đỏ. Ông ta hắng giọng, đọc to cho cả bến nghe:
— Chức Tạo cục Huyền Kinh truyền xuống các châu, kể từ tháng Giêng năm nay: gấm cống các xưởng, khi giao tại bến Chức Tạo ty, phải bóc bỏ giấy bọc của xưởng, bọc lại bằng giấy của cục, niêm bằng niêm của cục, để thống nhất hình thức, tránh gian lận.
Ông ta cuộn tờ giấy lại, nhìn về phía Ninh Ký.
— Ninh chủ xưởng, mời cho người bóc giấy bọc. Giấy và niêm của cục, Chức Tạo ty đã chuẩn bị sẵn.
Cả bến im lặng. Ninh Cảnh đứng sững, mặt trắng bệch, hai tay siết cuốn sổ bìa xanh. Dấu giáp lai trên sáu mươi hai dải giấy là thứ cậu thức ba tháng để đóng.
Bóc giấy bọc, dải giấy rách, nửa con dấu trong sổ không còn nửa kia để khớp. Gấm tới Huyền Kinh mà có chuyện gì, không ai chứng minh được cây gấm nào rời Ỷ Vân trong tình trạng ra sao.
Tố Y nhìn tờ công văn trong tay Mạc thư lại. Lệnh từ tháng Giêng. Tháng Giêng, Bùi Thận lên Huyền Kinh nhậm chức hoàng thương duyệt cống.
Nước cờ đầu tiên của hắn đã đi trước khi thuyền rời bến.
Yến Chiêu bước lên một bước. Tố Y khẽ đưa tay ra sau, chạm vào ống tay áo hắn. Hắn dừng lại.
— Mạc thư lại. — Nàng nói, giọng bình thường như hỏi giá tơ. — Công văn ghi để thống nhất hình thức, tránh gian lận. Ninh mỗ không dám cãi lệnh cục. Nhưng điều lệ cống phẩm của Chức Tạo cục, quyển ba, điều mười bảy, còn một câu. Mạc thư lại giữ điều lệ ở kho, xin lấy ra đọc giúp.
Mạc Tuân nhìn nàng một lúc, rồi sai người chạy vào kho. Một lát sau, cuốn điều lệ bìa vải vàng được mang ra. Tố Y không cầm. Nàng để Mạc Tuân tự lật tới trang ấy, tự đọc to.
— Gấm cống các xưởng phải mang dấu xưởng, để khi có sai sót thì quy trách nhiệm về xưởng ấy. — Giọng ông ta nhỏ dần ở cuối câu.
— Điều lệ do tiên đế ban. — Tố Y nói. — Công văn tháng Giêng do cục truyền. Hai thứ cùng còn hiệu lực. Ninh mỗ không dám bỏ thứ nào. Xin Chức Tạo ty cứ bọc giấy cục, niêm niêm cục, nhưng bọc ngoài giấy của xưởng, niêm đè lên niêm của xưởng. Như vậy hình thức vẫn thống nhất, dấu xưởng vẫn còn. Cục được giấy của cục. Điều lệ được dấu của xưởng.
Nàng quay sang Yến Chiêu.
— Còn cuốn sổ này, xin đại nhân cho đóng làm phụ lục biên bản áp cống. Gấm có chuyện gì dọc đường, cục cứ đối sổ mà quy trách nhiệm. Ninh Ký chịu.
Yến Chiêu lấy cuốn sổ bìa xanh từ tay Ninh Cảnh, mở ra trước mặt mọi người, rồi rút cây bút lông trong ống tay áo, ký vào trang đầu: Phụ lục biên bản áp cống, châu Ỷ Vân, năm nay. Đề cử Chức Tạo ty Yến Chiêu. Hắn đóng dấu đỏ.
— Mạc thư lại. — Hắn nói. — Bọc ngoài.
Mạc Tuân cúi đầu, sai người mang giấy cục ra.
Ninh Cảnh đứng nhìn người ta bọc lớp giấy vàng của cục lên trên lớp giấy dó in hoa văn Ninh Ký, niêm đỏ của cục đè lên dải giấy giáp lai của cậu. Cậu không nói gì. Nhưng Tố Y thấy hai vai em mình duỗi ra, như người vừa đặt xuống một gánh nặng.
Liễu Oanh đỡ mẹ ra tận mép bến. Cô ta nắm tay Tố Y, kéo nàng sang một bên, ra chỗ cột cờ, nơi không ai nghe được.
— Tỷ tỷ. — Cô ta nói nhỏ. — Muội nghe lời ca ca mười bốn năm, muội chỉ học được một điều. Ca ca không bao giờ đi một đường. Lúc tỷ thấy ca ca đi đường này, là lúc ca ca đã đi xong đường khác rồi.
Cô ta nhìn ra thuyền cống, nơi người ta đang buộc dây neo.
— Cái lệnh bóc giấy bọc, tỷ chặn được. Ca ca biết tỷ sẽ chặn được. Tỷ đề phòng ở chỗ tỷ không đề phòng.
Tố Y nắm tay em gái. Bàn tay Liễu Oanh lạnh, nhưng không run.
— Ở nhà, muội trông Cảnh giúp tỷ.
— Muội trông. — Liễu Oanh nói.
Thuyền cống rời bến khi mặt trời đứng bóng. Tiếng trống lệnh thuyền ba hồi, tiếng phu chèo hò, tiếng nước vỗ vào mạn gỗ.
Tố Y đứng ở đuôi thuyền, nhìn bến Chức Tạo ty lùi dần. Ninh Cảnh đứng ở mép bến, ôm cuốn sổ bìa xanh trước ngực, không vẫy tay. Cậu đứng thẳng, như một người chủ xưởng.
Con dấu đồng nằm trong túi vải, giắt trong vạt áo nàng, cạnh con thoi gỗ đàn hương của mẹ. Cuốn sổ bìa nâu nằm dưới đáy tay nải, bọc trong ba lớp vải dầu.
Yến Chiêu đứng cách nàng ba bước, ở chỗ hắn vẫn đứng.
— Điều mười bảy quyển ba. — Hắn nói. — Cô nương thuộc điều lệ cống phẩm từ bao giờ?
— Từ đêm trừ tịch. — Tố Y nói. Câu ấy đúng, theo một nghĩa mà hắn không biết. Kiếp trước, trong ngục, người ta đọc cho nàng nghe điều mười bảy quyển ba để kết tội nàng. Gấm có độc mang dấu xưởng Ninh Ký. Trách nhiệm quy về Ninh Ký.
Kiếp trước, nàng thua vì cái dấu ấy. Kiếp này, nàng giữ nó lại.
Nàng nhìn xuôi dòng Tê Thủy, nơi con sông mở rộng dần về phía đông, đổ vào sông Thương Lan. Kiếp trước, trong hồ sơ ở phiên xử, người ta ghi gấm bị tráo ở ghềnh Tỏa Long, nơi thuyền phải dỡ hàng kéo qua thác. Còn gần hai mươi ngày đường nữa mới tới đó.
Nàng sẽ không ngủ đêm nào ở ghềnh Tỏa Long.