Buổi chiều, Tố Y và Tố Vân tới kho Chức Tạo cục. Theo lệ, thợ đi kèm vá gấm được xem gấm trước ngày duyệt, vì đường sông hai mươi lăm ngày, gấm có thể ẩm, có thể sờn ở nếp gấp. Thư lại gác cửa ghi tên hai người vào sổ ra vào, cấp mỗi người một thẻ gỗ đeo thắt lưng.
Kho xây gạch xám, tường dày hai thước, cửa sổ cao chấn song sắt. Tầng dưới để gấm chờ duyệt, tầng hai gấm đã duyệt chờ vào cung, tầng ba là phòng sổ. Gấm Ninh Ký nằm ở dãy thứ tư, sát vách phía sông, sáu mươi cây còn nguyên giấy bọc xưởng dưới niêm cục.
Tố Vân sờ từng cây. Ở cây mười hai, cây ba mươi, cây năm mươi tư, cô dừng lại.
— Đại tỷ. Ba cây này ẩm ở nếp ngoài.
Tố Y đặt tay lên vách. Gạch lạnh, rịn nước. Gấm châu Lâm Xuyên, châu Hòa Dương nằm ở dãy giữa, khô ráo. Nàng chưa kịp nghĩ có phải ai cố ý xếp như thế không thì một giọng già khàn vang lên ở đầu dãy:
— Dãy ấy năm nào cũng ẩm. Xưởng nào tới sau thì xếp vào đấy.
Ôn ty chế đứng ở đầu dãy, ôm một cuốn sổ dày bìa sờn.
— Ninh mỗ xin dời ba cây ẩm sang dãy giữa. — Tố Y cúi chào.
— Không được dời. Gấm đã nhập kho, giá nào sổ ấy. Dời một cây phải sửa ba cuốn sổ, phải có chữ ký giám sự.
Bà quay sang thư lại đi theo sau.
— Lấy ba tấm ván lót và sáu bao trấu khô, kê sau lưng ba cây này. Ghi vào sổ vật dụng: lót chống ẩm. Không ghi dời.
Thư lại chạy đi. Ôn ty chế cúi xuống mép cây thứ ba mươi, nơi nếp giấy bọc hở ra một mẩu biên gấm. Ở đó, dệt chìm bằng sợi tơ cùng màu, nghiêng ra cửa sổ mới đọc được, có hai cái tên: Lý Nhị nương. Hồng thị.
Ngón tay bà, đầu ngón chai cứng như ngón tay Tố Y, chạm vào hàng chữ ấy, rồi rụt lại như chạm phải than.
— Ở xưởng cô nương, thợ nào cũng có tên ở biên à?
— Thợ nào dệt cây nào, tên người ấy ở biên cây ấy. Từ mùa thu năm ngoái.
— Vì sao?
Câu trả lời thật bắt đầu từ một đêm trừ tịch trong một kho gấm cháy, ở một kiếp bà già này không biết. Tố Y chọn câu ngắn hơn.
— Vì gấm đẹp thì người ta nhớ tên xưởng. Ninh mỗ muốn người ta nhớ cả tên người dệt.
Ôn ty chế kéo nếp giấy bọc lại, đứng thẳng lên. Bà chỉ cao tới vai Tố Y.
— Ta vào cung năm mười lăm tuổi. — Bà nói, giọng đều như đọc sổ. — Ngồi kéo hoa ở Cẩm Tú phòng hai mươi năm, rồi về cục giữ sổ ba mươi năm. Tay ta qua không biết bao nhiêu nghìn cây gấm. Chưa cây nào có tên ta.
Bà nhìn sang Tố Vân đang nép sau lưng chị.
— Cô bé kéo hoa? Tay trái cô kéo mạnh hơn tay phải. Biên bản năm trang của Yến đề cử ghi cô nhận ra chỗ kéo lệch nửa li của mình ở cây bốn mươi mốt. Ta đọc rồi.
Tố Vân đỏ bừng mặt. Năm trang biên bản dày chữ, bà già nhớ được cả chỗ lệch nửa li của một sợi hoa.
Ra tới bậc thềm kho, Tố Y nói:
— Ty chế, ở Lục Giang, cây số mười chín bị cắt một thước đầu tấm, gửi lên kinh bằng ngựa trạm. Hoàng thương nói cục gửi mẫu theo lệ. Lệ lấy mẫu của cục là thế nào?
Ôn ty chế dừng bước.
— Một tấc, ở đuôi tấm, sau ngày duyệt, có chủ xưởng đứng xem và ký. — Bà nói. — Một thước, ở đầu tấm, trước ngày duyệt, trên thuyền, ban đêm, thì không phải lệ nào cả.
— Mẫu gửi về cục có vào sổ không?
Bà quay lại nhìn nàng. Đôi mắt nhỏ, sâu, sáng.
— Cô nương hỏi ta có sổ hay không, hay hỏi ta có chịu mở sổ hay không?
Tố Y không đáp. Nàng biết hai câu ấy khác nhau.
— Ta không giúp ai, Ninh cô nương. Ta giữ sổ. Ta còn hai năm nữa thì về. Ba mươi năm nay ta sống được ở cục này vì ta chỉ giữ sổ.
Bà đi xuống bậc thềm, cuốn sổ ôm trước ngực. Được năm bước, bà dừng lại, không quay đầu.
— Ba cây gấm ẩm ấy, cô nương mang thêm giấy dầu tới. Giấy dầu thì không phải sửa sổ.