Hội quán Ỷ Vân ở Huyền Kinh nằm trong một con ngõ hẹp sau chợ Tây Thủy, ba gian nhà gỗ quanh một cái sân có cây hòe già. Chủ hội quán là lão Kha, người phường Bách Ti lên kinh buôn tơ từ bốn mươi năm trước rồi ở lại, năm nào cũng về Ỷ Vân cất tơ. Lão nhận ra con thoi gỗ đàn hương trong tay áo Tố Y ngay khi nàng bước qua bậc cửa, và dọn cho ba người gian phía đông, gian sáng nhất.
— Thoi của Ninh phu nhân. — Lão nói. — Hồi ấy phu nhân hay ngồi khung thứ ba, xoay con thoi ấy mỗi khi nghĩ việc.
Sáng hai mươi tám tháng Tư, Tố Vân còn mệt vì đường sông, nằm lại. Tố Y vừa chải tóc xong thì Tiểu Mãn chạy vào báo Yến đề cử đứng đợi ngoài cổng từ lúc trời chưa sáng hẳn. Hắn mặc áo xanh đen ngày thường, bàn tay trái vẫn quấn dải lụa mộc, nút buộc vụng hơn nút nàng buộc ở ghềnh Tỏa Long.
— Hộ bộ mở cửa giờ Thìn. — Hắn nói. — Còn sớm. Bản quan muốn dẫn cô nương đi qua một chỗ.
Chỗ ấy là phố Lam Phường, ngoài cửa Tây Thủy. Tố Y ngửi thấy mùi trước khi thấy phố: mùi chàm ủ chua, mùi gỗ vang nấu, mùi tro rơm. Một dải nhà mái lá thấp, nhà nào cũng có hai ba cái vại sành trước cửa, sào tre phơi vải chĩa ra khắp lối. Giữa phố có một con mương, nước trong mương chia ba dòng không trộn vào nhau: bên trái xanh chàm, ở giữa đỏ sẫm, bên phải vàng đục màu hoa hòe.
— Hồi nhỏ, người ta bảo nhìn mương biết hôm ấy kinh thành mặc màu gì. — Yến Chiêu nói. — Tháng Giêng đỏ. Tháng Năm vàng.
Những người thợ đứng bên vại, ống quần xắn tới gối, cánh tay xanh tới khuỷu. Một ông lão phải dựa vào sào phơi mà ho, rồi nhổ xuống mương một bãi đờm lẫn màu chàm. Không ai đeo khăn. Tố Y nghĩ tới sân nhuộm Ninh Ký, nơi từ mồng một Tết, theo lời nàng, tám thợ quấn một vuông vải gai nhúng nước muối che mũi. Lão Đinh quấn đầu tiên, rồi ra hiệu cho nàng hiểu: vải nóng, khó thở, nhưng sáng ra không ho nữa.
Nhà mẹ Yến Chiêu ở cuối phố, sát bờ sông, một gian nhà lá và hai cái vại.
Người đàn bà đứng bên vại chừng năm mươi lăm, gầy, lưng hơi còng, tay cầm gậy tre nhấc vải khỏi vại, động tác chậm và đều như đã làm hàng vạn lần. Nghe tiếng chân, bà quay lại, thấy bàn tay quấn lụa của con trai trước khi thấy mặt.
— Tay con làm sao?
— Dây kéo thuyền, mẹ ạ. Khỏi rồi.
— Khỏi rồi mà còn quấn. — Tống thị cầm lấy bàn tay hắn lật qua lật lại, rồi quay mặt đi ho một tràng ngắn.
Bà nhìn sang Tố Y, từ chiếc trâm gỗ xuống tấm áo màu tro, rồi dừng ở ngón trỏ tay trái, chỗ chai sạn vì luồn chỉ.
— Cô nương là thợ dệt.
— Dạ. Ninh Tố Y, ở châu Ỷ Vân.
— Ninh Ký. — Bà gật đầu. — Chiêu có viết thư về. Ba dòng, hai dòng về gấm, một dòng về cô nương.
Yến Chiêu ho khan. Tống thị không để ý tới con, bà cầm tay Tố Y, xoa ngón tay chai bằng ngón cái xanh chàm của mình.
— Tay thợ. — Bà nói. — Tay thợ thì không nói dối.
Đi được một quãng, Tố Y hỏi sao hắn không đón mẹ về ở cùng.
— Bản quan đón ba lần. — Yến Chiêu nói. — Mẹ không đi. Mẹ bảo vại cha nhuộm còn ở đây. Mẹ đi rồi, ai giữ chỗ cho người phố này nhớ cha chết vì cái gì.
Phòng giữ tấu của Hộ bộ là một gian nhà dài, tối, mùi giấy cũ. Dọc vách là những cái hòm gỗ sơn đen, mỗi hòm dán tên một ty. Người giữ phòng là Lục chủ sự, sáu mươi tuổi, kính gọng đồi mồi, ngồi sau chồng giấy cao ngang mũi. Ông ta mở hòm thứ chín, lục một lúc, rút ra một xấp giấy buộc dây.
— Bản tấu của Yến đề cử đây. Nhưng không nằm trong chồng đợi xét. Nằm trong chồng lưu.
Trên trang đầu có dán một mảnh phiếu vàng, chữ chân phương nghiêng sang phải, cuối dòng hơi xệ.
Chức Tạo cục tham nghị: thợ nhuộm các châu xưa nay không đeo khăn, chưa thấy hại. Đeo khăn làm chậm tay thợ, tốn vải. Xin lưu. Ngày mười một tháng Hai. Giám sự Thôi Diễn.
Tố Y đã thấy nét chữ ấy ba lần: trên tờ hồ sơ kiếp trước, trên biên bản ở Lục Giang, và bây giờ ở đây. Bàn tay phải của Yến Chiêu đặt trên mép bàn, các đốt ngón trắng bệch.
— Cục nói lưu, Bộ lưu. — Lục chủ sự nói, giọng không ác ý, chỉ mệt. — Lão giữ phòng này hai mươi năm, chưa thấy bản nào trong chồng lưu được lấy ra.
Tố Y hỏi mượn cuốn điều lệ Hộ bộ. Kiếp trước, trong những năm gánh xưởng, nàng đã đọc nó để cãi với Chức Tạo ty về thuế tơ. Có một điều nàng đọc rồi quên, vì khi ấy không dùng tới. Nàng lật tới quyển thứ sáu, đặt sách trước mặt Lục chủ sự, ngón tay dưới một dòng.
Tấu xin đổi lệ về thợ các ty dệt nhuộm, ngoài tham nghị của Chức Tạo cục, phải có tham nghị của xưởng đang giữ hạn ngạch cống phẩm, vì xưởng là nơi dùng thợ.
— Bản tấu này thiếu tham nghị của xưởng cống. — Nàng nói. — Chưa đủ giấy để xét, cho nên cũng chưa đủ giấy để lưu.
Lục chủ sự đọc dòng ấy hai lần, gỡ kính ra lau, đọc lần thứ ba.
— Năm nay xưởng giữ hạn ngạch châu Ỷ Vân là xưởng nào?
— Ninh Ký. Ninh mỗ là người quản Ninh Ký.
Nàng viết ngay tại bàn: Từ mồng một tháng Giêng, tám thợ sân nhuộm Ninh Ký đeo khăn vải gai khi làm việc bên vại. Bốn tháng, tay thợ không chậm, màu không lệch, sáu mươi cây gấm cống giao đủ, đúng hạn. Ba người trước đây ho mỗi sáng, nay đã bớt. Xưởng xin Bộ xét bản tấu. Rồi nàng kê tên tám người thợ. Dòng đầu là Đinh, thợ nhuộm cả, năm mươi tuổi, ba mươi mốt năm bên vại. Cuối trang, nàng hà hơi vào con dấu đồng Cảnh đưa, đóng xuống.
Lục chủ sự đọc tới dòng tên lão Đinh thì dừng lại.
— Cha tôi cũng là thợ nhuộm. — Ông ta lẩm bẩm. — Ở Lam Phường.
Ông ta ghim tờ tham nghị vào sau phiếu vàng của Thôi Diễn, đặt bản tấu sang ngăn đợi xét, lên trên cùng.
— Đủ giấy rồi. Lão chuyển lên Hữu thị lang. Đậu đại nhân xem tấu các ty dệt. Ông ấy phê thế nào thì lão không biết.
Ra tới chân bức tường đỏ, Yến Chiêu dừng lại.
— Bốn lần bản quan gửi. Không lần nào bản quan đọc điều ấy.
— Đại nhân viết tấu cho thợ. — Tố Y nói. — Muội là chủ xưởng. Có những trang chỉ chủ xưởng mới phải đọc.
Mắt hắn đỏ lên một chút, chỉ một chút. Rồi hắn quay đi trước.