Tháng Chín, mùa mưa về Tây Phường sớm hơn mọi năm.
Hai tháng rồi Lâm Khắc không lên dốc. Sáng hắn sửa đồng hồ. Trưa hắn ăn cơm ở tiệm bánh rán với bà Thư Hành và hai đứa nhỏ. Chiều hắn dạy Tiểu Mãn cân lại bánh xe thoát bằng tay, không dùng kính hiển vi, cậu ta làm hỏng ba chiếc rồi mới đúng một chiếc. Và tối, khi cửa tiệm đã đóng, hắn lấy bánh răng thử của bố ra, đặt lên khay vải, cầm con dao khắc nhỏ nhất cán gỗ, và làm một việc mà hai tháng nay chưa làm được.
Hắn khắc tiếp đường về.
Đường đi trên bánh răng ấy hắn đã đo đủ. Sâu đúng một phần tám ly, chạy từ trục ra mép, bảy vòng, vòng nào cũng đều. Đường về chạy song song, nông bằng nửa đường đi, bố hắn khắc từ mép vào được một phần ba quãng rồi dừng. Theo lẽ thường, thợ khắc tiếp một trận văn dở thì cứ men theo nét cũ mà đi, chẳng khó gì. Tháng đầu, hắn nghĩ thế.
Hắn khắc từ chỗ nét cuối của bố, đi thêm nửa vòng. Hắn đặt ngón tay lên, đẩy vào đó một chút linh khí như thợ thử mạch. Linh khí chạy ra theo đường đi, tới mép, rẽ vào đường về, chạy ngược vào. Tới chỗ một phần ba, nó tắt.
Không phải đứt. Rãnh khắc liền, không sứt. Nó chỉ tắt, như nước chảy tới một chỗ đất khô thì thấm mất.
Hắn đo lại. Mài đi. Khắc lại. Sâu hơn, tắt. Nông hơn, tắt. Đổi góc dao, tắt. Hắn phá hỏng phần khắc thêm bốn lần, phải mài phẳng rồi bắt đầu từ nét cuối của bố. Trên khay vải bên cạnh, mười một mẩu đồng tập đã kín vạch.
Mười ba năm bố hắn đã ngồi đúng chỗ này. Không phải chỗ này, căn nhà thuê trong ngõ, nhưng cũng ngọn đèn thế, cũng con dao này. Ông cũng dừng ở một phần ba.
— Anh khắc sai à? — Tiểu Mãn hỏi, một tối thứ Năm. Cậu ta ở lại muộn, đang soi mẩu đồng thứ mười một dưới kính hiển vi đem từ xưởng 40 về.
— Không sai.
— Em cũng thấy không sai. Rãnh đều hơn rãnh của bác nhà. — Tiểu Mãn ngẩng lên, day hai bên mắt. Bốn tháng gần đây cậu ta bắt đầu xưng em, Lâm Khắc không bảo cũng không cấm. — Thế sao nó tắt?
Lâm Khắc nhìn bánh răng.
— Một trận văn chạy được là vì nó có chỗ để đi. Đường đi của cái này, chạy tới mép thì có chỗ đi, vì nó nối vào cái gì đó to hơn. Đường về thì phải có cái gì đó ở đầu kia đẩy về. Bánh răng này chỉ là bánh răng thử. Nó không nối vào đâu cả.
— Thì nối vào cái gì?
— Không biết.
— Có người biết. — Tiểu Mãn nói, rồi cúi xuống kính hiển vi ngay, như người vừa lỡ đặt tay lên chỗ nóng.
Ngoài cửa kính nứt, mưa rơi thành sợi dưới đèn đường. Trên đỉnh dốc, ngọn đèn dầu đã sáng từ mười giờ. Hắn không nhìn lên. Hai tháng nay hắn đã học được cách ngồi ở bàn thợ mà không nhìn lên.
Hắn vẫn nghe. Việc ấy thì không học được.
Một năm, bảy tháng, mười chín ngày. Tiếng đếm của ông già trên đỉnh dốc thưa dần. Mùa mưa này ông ho, Tích Tích kể thế, sáng nào mang bánh lên cũng thấy ông ho. Hai cái bánh rán trên bậc thềm vẫn được nhặt vào, có hôm nhặt muộn tới gần trưa.
Chiếc đồng hồ gỗ mun trên giá đang chỉ mười giờ bốn mươi. Tiểu Mãn thu đồ về chợ Cá. Lâm Khắc mài phẳng lần khắc thứ năm, lau bánh răng bằng vải mềm. Trên gác, Tích Tích đang nói mơ. Con bé còn hơn một tháng nữa thì chín tuổi.
Tám năm, tròn.
Hắn nghe nó ở dãy bốn mươi mốt, bên kia sông. Từ ngày biết phần rễ phía tây là tay ai, hắn nghe chiếc đồng hồ ấy khác đi. Trước đây hắn chỉ nghe tiếng chạy ngược của nó. Bây giờ hắn nghe được cả đoạn đường nó đi, từ ngăn hai trăm mười bảy lên đỉnh tháp, vào phiến đá, qua một nét cong cuối sợi tóc. Mỗi ngày một ngày của Tích Tích đi qua tay ông nội nó rồi mới về người mua.
Hắn tắt đèn bàn, đi lên gác.
Hắn chưa từng hỏi. Ông Từ đã nói đúng chỗ ấy. Hỏi tới câu thứ hai, hắn đã hỏi. Câu đầu tiên, đường về của cái gì, hỏi rồi, ông không trả lời. Thì thôi. Hắn không lên hỏi lần nữa.
Hắn cứ khắc. Khắc tới khi nào không thì thôi.