Xưởng in Bình Minh mở lại vào chiều hai mươi lăm. Ba ngày sau, cái khuôn đầu tiên của Giản Minh đã nằm dưới cánh tay đòn chiếc máy dập, những vết mực cũ của ba năm trước vẫn còn loang trên sàn xi măng. Xu một hào đến bằng rổ, bằng bao tải, bằng cái mũ của đám đánh giày chạy từng nhà xin. Người ta dập nét cong lên mặt trong, khoan một lỗ xỏ dây, và trên chiếc máy in tay đặt cạnh đó, hai anh thợ in cũ tìm từ xóm Lò Gạch về đang quay ra từng tờ khế một dòng. Đám thợ ba mươi hai tiệm chia nhau đi theo các trạm, mỗi ông một cái ghế đẩu, một con dao, một đứa bé cầm sổ.
Buổi chiều ngày hai mươi tám, khi những bao xu đầu tiên lên chiếc xe của Bánh Rán, do Tiểu Mãn lái, Lâm Khắc đã đi bộ xuống chợ Tây trước, không mang đồng hồ. Hắn có hơn năm nghìn cái lọ trên vách, và ra khỏi vệt phấn hắn cũng không còn bị móc nữa.
Chợ Tây không còn là chợ. Mái tôn vẫn đó, các sạp vẫn đó, phía trên một vài sạp còn treo mấy con số ghi giá cà chua của hai mươi mốt ngày trước. Dưới những cái mái ấy, người ta nằm và ngồi kín mọi lối đi, thành hàng, tựa lưng vào nhau. Không còn ai khóc to. Một người đàn ông râu quai nón trông như sáu mươi ngồi bệt, trong tay cái thẻ sinh viên. Một cô gái hai mươi có đôi bàn tay của bà già đang đút cháo loãng cho bà già có đôi mắt của cô gái, không biết ai là con ai. Hơi nóng tháng Bảy dậy lên từ đống rác. Từ phía sau chợ, nơi có bãi hố dài, tiếng ông Sáu đọc tên vọng lại, đều đều.
Hắn đi giữa họ, và cái tai không tắt được của hắn nghe từng số, cùng nhịp với cây kim, tắc, tắc. Người ta ngẩng lên nhìn mái tóc trắng. Có người nhận ra. Ông thợ đọc số. Có người quay mặt đi, vài người nhìn hắn với cái nhìn của một con vật đã bị đá nhiều lần. Một ông già nhặt một mảnh ngói, cầm trên tay, rồi không đủ sức ném.
Hắn dừng lại ở một sạp cá.
Mùi của nó hết từ lâu, cái bàn gỗ đã khô. Bên dưới bàn, một người đàn bà đang ngồi co hai chân, tóc dài xõa, tóc đã trắng tới gần gáy. Trông chị chừng năm mươi lăm. Trên lòng chị có một thằng bé gầy, ba tuổi, đang ngủ há miệng, hai bàn tay nó vẫn là hai bàn tay ba tuổi. Sáu mươi bảy năm trừ đi gần ba năm thì vẫn còn hơn sáu mươi bốn năm. Nó không có gì để lo.
Hắn đứng lại. Hắn đã đọc khoảng tám nghìn con số ở chỗ cái bàn nhựa. Hắn không có quy tắc nào cho việc nhớ từng người. Vậy mà hắn đã nghe ra tiếng này từ đầu dãy sạp, đã đi về phía nó mà không biết.
Chị ngước lên. Một lúc lâu chị mới nhận ra. Không có gì trên mặt chị thay đổi.
— Bao nhiêu? — Chị hỏi. Tiếng chị khô rạc. — Đằng nào anh cũng đang nghe. Đọc đi.
— Ba mươi hai ngày.
Chị gật đầu, như thể vừa nghe giá một cân cải.
— Hơn tôi tưởng. — Chị nói. — Một giờ ba ngày, thế là được tới gần sáng mai. Thằng cu có người bế không thì chưa biết.
Hắn ngồi xổm xuống. Trong túi áo hắn có đồng xu đầu tiên ra khỏi khuôn của Giản Minh, buổi sáng anh ta đưa cho hắn mà không nói gì, xỏ sẵn một sợi chỉ của bà Lành. Hắn lấy ra, đặt lên mặt bàn cá cạnh đầu gối chị, và đặt thêm một tờ giấy gấp đôi. Cái dòng chữ in trên đó vẫn còn thơm mực.
— Tôi đã để chị đi. — Hắn nói. Cái giọng báo giá của hắn đã không còn từ lâu rồi. — Hôm ấy tôi đọc đúng. Hôm nay tôi không đến xin lỗi vì đọc đúng. Tôi đến hỏi mượn chị một khắc. Mười lăm phút thôi, có trả, chị đòi lúc nào trả lúc ấy. Hễ nó nằm ở chỗ tôi thì ở đây không ai rút chị được nữa. Không dừng được cái đã mất. Chỉ dừng từ giờ. Chị tên gì?
Chị không nhìn đồng xu. Chị nhìn hắn rất lâu. Hắn không cúi đầu tránh đôi mắt ấy.
— Anh hỏi tên tôi. — Chị nói. — Hôm đó anh có hỏi đâu.
— Vâng.
— Hôm đó tôi còn hai năm mười tháng. Bây giờ còn ba mươi hai ngày. — Tay chị vẫn đặt trên đầu thằng bé, ngón tay gầy di di vào mái tóc thưa của nó. — Mười lăm phút. Đời tôi bây giờ có một nghìn khắc gì đấy, anh tính đi. Anh bảo tôi cho anh một cái.
— Ba nghìn không trăm bảy mươi hai. — Hắn nói.
Khóe miệng chị giật khẽ. Có thể đó từng là một nụ cười. Bàn tay chị rời khỏi đầu thằng bé, chạm vào đồng xu, đẩy nó sang một bên, rồi cầm tờ giấy lên, quay nó sang bên có dòng chấm.
— Viết. — Chị nói. — Tôi tên Ngần. Nhưng anh viết tên nó trước. Nó tên Đậu, Lâm Đậu, không phải họ anh đâu, chồng tôi họ Lâm. Nó ba tuổi nó không biết ký. Tôi ký cho nó, một khắc, rồi tôi. Anh cầm cái dao ra đi, tôi xem cái đường nông anh khắc thế nào.
Hắn cầm dao. Hắn không nói được gì, và điều đó cũng không cần. Đồng xu thứ nhất xỏ qua cổ thằng bé. Hắn khắc thêm một đồng thứ hai từ cái túi. Khi ngón tay chị vừa chạm vào đồng, từ cái bàn cá đó trở ra, hắn nghe thấy tiếng ấy tách khỏi cái nhịp của chín triệu người, chầm chậm, như một người đang đi trong đám rước bỗng dừng lại buộc dây giày, rồi đứng thẳng lên, đi theo chân mình.
Người đàn ông râu quai nón đã nhìn từ sạp bên. Bà già đang ăn cháo cũng nhìn. Đứng cạnh một cột chợ, đứa bé đánh giày đeo hai bao xu trên vai, thở hổn hển, vừa tới.
Lâm Khắc đứng dậy, phủi đầu gối. Chị Ngần đang bế con lên, không nhìn hắn nữa, ngón tay chị dò lại đường khắc trên đồng xu của nó, như kiểm tra xem người ta có cân điêu không.
— Cái này mà có trả thật. — Chị nói, vào mái tóc thằng bé. — Thì tôi đòi đầu tiên.