Phòng xử số hai có bốn mươi ghế. Hôm ấy có hơn một trăm người, đứng chật lối đi, đứng sát vách, đứng ngoài hành lang nhìn qua cửa sổ. Thẩm phán chủ tọa là bà Ninh Thục, năm mươi tư tuổi, trông năm mươi tư tuổi, tóc bạc nửa đầu, đeo kính lão. Bà nhìn đám đông qua cặp kính, rồi gõ búa một lần, không nói gì, và phòng xử im.
Thư Nhạn trình bày trong bốn mươi phút.
Cô không đọc giấy. Cô kể. Một người đàn bà bốn mươi tuổi, chồng chết, bốn đứa con. Ba mươi năm, ba mươi tập khế, ba mươi tư năm thọ nguyên đổi lấy hai trăm năm mươi triệu. Học phí, tiền cưới, vé máy bay, chữ bút bi viết ở lề. Điều khoản năm thứ mười hai. Điều mười chín ở trang cuối. Một trận văn xoắn ốc ở mặt sau bánh răng thứ mười bảy. Mười một ngày trước bà Hạ còn ba năm chín tháng. Hôm nay còn hai năm mười tháng.
— Nguyên đơn có mặt tại phòng xử. — Thư Nhạn nói, quay về phía chiếc xe lăn. — Nguyên đơn đang chết trong lúc chúng ta ngồi đây. Mỗi ngày một tháng.
Cả phòng xử quay lại nhìn bà Hạ. Bà Hạ ngồi thẳng lưng hết mức cái lưng còng của bà cho phép, hai tay đặt trên đùi, mắt nhìn thẳng lên bục thẩm phán.
Thư Nhạn đề nghị tòa cho mời nhân chứng chuyên môn.
Lâm Khắc bước lên bục nhân chứng.
Hắn mặc chiếc áo sơ mi duy nhất không bị cháy, áo của bố, rộng vai, cổ áo đã sờn. Trong túi áo là chiếc đồng hồ khế vỏ đồng của bà Hạ, bọc trong túi niêm phong của Thọ Ty, có chữ ký của Kiều Mi trên mép niêm. Hắn nghe thấy nó qua lớp túi. Kim giây giật, giật, giật.
Hắn tuyên thệ.
Thư Nhạn hỏi hắn làm nghề gì. Hắn nói thợ sửa đồng hồ, mười hai năm. Hỏi hắn có mở chiếc đồng hồ khế này không. Hắn nói có, tối thứ Ba tuần trước, có kiểm định viên Thọ Ty làm chứng, có biên bản, có ghi hình. Hỏi hắn thấy gì.
Hắn chưa kịp nói chữ đầu tiên thì Kha Viễn đứng dậy.
— Thưa tòa. — Kha Viễn nói, giọng nhỏ, rõ, như đọc chính tả. — Bên bị đơn phản đối việc mời nhân chứng này.
Bà Ninh Thục nhìn ông ta qua cặp kính lão.
— Lý do?
Kha Viễn mở cặp da mòn góc, lấy ra ba tờ giấy, đưa cho thư ký tòa, rồi đưa một bản cho Thư Nhạn.
— Thứ nhất. Điều ba mươi hai Luật Khế Thọ: chỉ kiểm định viên Thọ Ty, hoặc người có giấy phép Bách Nghệ hạng ba trở lên do Thọ Ty cấp, được mở đồng hồ khế. Ông Lâm Khắc không có giấy phép Bách Nghệ hạng nào. Tôi đã kiểm tra sổ cấp phép của Thọ Ty từ ngày thành lập.
Ông ta lật tờ thứ hai.
— Thứ hai. Biên bản kiểm định tối thứ Ba tuần trước được lập theo quyết định kiểm định độc lập số 117. Sáng thứ Sáu, Thọ Ty đã hủy quyết định này, vì người ký vượt thẩm quyền: kiểm định độc lập đối với vụ việc đang tranh chấp phải do cấp Ty ký, không phải cấp phòng. Quyết định bị hủy thì biên bản vô hiệu từ đầu. Biên bản vô hiệu thì việc ông Lâm mở đồng hồ khế không có kiểm định viên nào giám sát cả.
Ông ta lật tờ thứ ba.
— Thứ ba. Kiểm định viên Kiều Mi đã chuyển công tác lên chi nhánh Tân Khu từ sáng thứ Hai, theo quyết định điều động đã ký từ trước. Cô ấy không còn thẩm quyền ở Tây Phường, và không có mặt hôm nay để xác nhận bất cứ điều gì.
Kha Viễn đặt cặp xuống.
— Thưa tòa, bên bị đơn không phản đối việc nguyên đơn trình bày hoàn cảnh. Hoàn cảnh của cụ Hạ rất đáng thương. Bên bị đơn phản đối việc một người không có giấy phép, mở trái phép một thiết bị được luật bảo vệ, rồi đứng trước tòa kể lại những gì mình thấy bên trong. Nếu tòa chấp nhận lời chứng này, thì từ mai, bất cứ ai ở Kỳ Lam cũng có thể đập vỡ một chiếc đồng hồ khế rồi bảo bên trong có gì.
Thư Nhạn phản bác hai mươi phút.
Cô viện dẫn quyền được chứng minh của nguyên đơn. Cô viện dẫn nguyên tắc chứng cứ phải được xem xét theo nội dung, không chỉ theo hình thức. Cô đề nghị tòa trưng cầu kiểm định viên Thọ Ty khác mở lại chiếc đồng hồ ngay tại phiên. Cô nói rằng quyết định hủy được ký đúng sáng thứ Sáu, sau khi biên bản được nộp, sau khi nội dung biên bản tới tay Thọ Hằng.
Kha Viễn không ngắt lời cô lần nào. Ông ta ngồi nghe, hai tay đan trên bàn, mặt hiền như thầy giáo.
Khi cô nói xong, ông ta chỉ đứng dậy nói một câu:
— Thưa tòa, trưng cầu kiểm định mới phải gửi văn bản lên Thọ Ty, Thọ Ty có ba mươi ngày làm việc để trả lời. Bên bị đơn không phản đối việc chờ.
Ba mươi ngày làm việc. Hơn sáu tuần.
Lâm Khắc đứng trên bục nhân chứng, nghe tiếng đếm của bà Hạ dưới phòng xử. Hai năm, mười tháng, hai ngày. Ba mươi tư ngày.
Ba mươi ngày làm việc là bốn mươi hai ngày thường.