Tri Ý tới cổng Lãnh cung khi đống lửa dưới mái chái đã tàn xuống thành một lớp than đỏ. Mạnh Toàn cưỡi ngựa theo, cùng sáu thị vệ, vì lệnh bài đồng góc mẻ gọi hắn ra khỏi doanh chỉ mất thời gian của một lần chạy. Cánh cổng sơn đen mở toang. Mái chái đã sập một nửa, khói bốc lên trong gió bấc, và mùi gỗ thông cháy quện với một mùi khác, tanh, lạnh.
Hai hòn đá tảng vẫn nằm nguyên trên nền đất, đen sạm. Giữa chúng chỉ còn lại một dải than dài hơn bốn thước, vẫn giữ được hình một tấm ván, cho tới khi một luồng gió thổi qua và làm nó tơi ra.
Nàng không dừng lại ở đó. Bên cạnh giếng khóa xích, trên nền sân lạnh, bảy người đàn bà của Lãnh cung ngồi quây thành vòng, tóc bạc, áo mỏng, có người cầm đèn, có người cởi áo khoác đắp xuống. Ở giữa vòng ấy, đầu gối trên đùi Hứa Chiêu nghi, là lão Mộc.
Mặt lão sưng đen một bên, mắt trái không mở được nữa. Hơi thở lão kéo lên từng hồi ngắn, kèm một tiếng ọc rất nhỏ ở đáy cổ họng. Một bàn tay lão nắm chặt sợi dây gai dài, và không ai gỡ được nó ra.
“Họ tới lúc đầu giờ Tuất,” Hứa Chiêu nghi nói. Giọng bà vẫn đều, chỉ có bàn tay đang đặt trên trán lão là run. “Hai thái giám to con và một người đứng ở ngoài cổng, không bước vào, trùm áo sẫm. Họ không lục phòng. Họ đi thẳng tới cái chái. Họ cạo bùn ở cạnh ván, thấy số hiệu, lật lên. Rồi một đứa hỏi lão ai đã khiêng nó tới đây, ai đã đọc nó, đã có ai chép nó lại chưa.”
Tri Ý quỳ xuống. Đá sân lạnh xuyên qua lớp áo bông.
“Lão không nói,” bà già tiếp tục. “Lão mù chữ, lão bảo thế, tấm ván lão nhặt ở bãi củi. Chúng đánh lão bằng cái đòn gánh của chính lão. Ta chạy ra, ta bảo ta khiêng, chúng xô ta ngã. Chúng đánh tới khi lão không còn nói được, rồi đổ dầu lên tấm ván, châm lửa. Lúc đi, người trùm áo đứng ở cổng có nói một câu. Ta nghe được, vì giọng ấy ta đã nghe nhiều lần. Bà ta bảo: Một lão già không biết chữ thì giữ chữ làm gì.”
Bà ngước lên nhìn Tri Ý. Trong ánh đèn run rẩy, đôi mắt bà khô rang.
“Ta giấu nó ở chỗ họ không tìm. Rồi họ tìm.”
Văn Thiệu tới trước giờ Tý, thở không ra hơi, áo khoác cài lệch. Hắn quỳ xuống, đặt tay lên ngực lão, ấn nhẹ, lắng nghe tiếng thở qua một ống trúc, sờ hai bên mạng sườn, và khi nhìn lên, hắn không cần nói gì. Hắn vẫn cho thuốc, vẫn nẹp, vẫn sai người đốt một chậu than. Hắn làm tất cả những việc ấy cẩn thận y như thể chúng có ích, và khi xong thì ngồi lại, cầm cổ tay lão, không rời.
Tri Ý ngồi đó suốt đêm. Có một lúc gần sáng, cơn gió ngừng, và sân Lãnh cung im phăng phắc tới mức nghe được tiếng than nổ ở tận cổng. Con mắt phải của lão Mộc hé ra. Nó đục, nhìn đâu đó vào khoảng không phía trên, rồi từ từ chuyển sang gương mặt nàng, dừng lại ở nốt ruồi dưới mắt trái.
Môi lão động đậy. Nàng cúi sát xuống.
“Nàng ấy…” Hơi thở của lão có mùi máu. “Tên gì?”
Nàng không hiểu ngay. Rồi nàng nhớ lại ngày mười một tháng Sáu, lão ngồi lần ngón tay trên một cánh hoa lê đã khô đét, và nói: Lão không biết tên cô nương ấy. Không ai cho lão biết tên. Lão chỉ biết cô nương ấy hát. Ba mươi hai năm, lão đã buộc hàng trăm cái nút cho hàng trăm người vào đây, và lão chưa từng được biết tên ai trong số họ. Mùa hè năm nay, trong lúc mọi người đọc tên trên những tấm thẻ gỗ, có lẽ lão đã nghe. Nhưng lão muốn có người nói với lão.
“Ôn Tri Thư,” nàng nói, đủ ba chữ, sát tai lão, từng tiếng một. “Tỷ ấy tên là Ôn Tri Thư. Chữ Thư là sách. Ông giữ tấm ván của tỷ ấy suốt năm tháng, ông ngồi lên nó cho nó được yên. Ta đã dập nó ra giấy rồi, ông Mộc. Bảy tờ. Họ đốt tấm gỗ, nhưng tỷ ấy vẫn còn đó.”
Khóe môi nứt nẻ của lão kéo lên. Lão thở ra một hơi dài, rồi một hơi nữa ngắn hơn.
“Mộc… là cây,” lão nói.
Lão không nói gì thêm. Lúc trời bắt đầu xám, giữa giờ Mão ngày mười bốn, Văn Thiệu đặt bàn tay lão xuống.
Bàn tay kia vẫn nắm chặt sợi dây. Hứa Chiêu nghi gỡ từng ngón ra, chậm rãi, như gỡ một đứa trẻ đang ngủ khỏi vạt áo, rồi đặt sợi dây vào tay Tri Ý. Nó dài hơn ba sải, cũ mèm, sần sùi hàng trăm nút. Nàng lần theo nó tới cuối. Có hai nút đơn mới, thắt vội, chưa được buộc lá: lão đã thắt chúng cho hai kẻ vừa bước vào cổng, như lão vẫn thắt cho mọi người, rồi mới kéo tấm áo che lại cái ghế. Sau hai nút đó, dây còn trơn.
Không ai dạy nàng cách làm. Nàng lần ra một đoạn trống, thắt một nút đơn, rồi vòng dây thêm một lần nữa, thành nút đôi. Tay nàng lạnh cóng, nên phải làm tới hai lần. Rồi nàng ngẩng đầu tìm xem có thứ gì để buộc vào, và Hứa Chiêu nghi đưa cho nàng một chiếc lá ngô đồng khô, không biết từ đâu gió đã mang tới sân này.