Từ đường Ninh thị là một ngôi nhà gỗ ba gian, mái ngói rêu phong, xây từ đời cụ tổ. Gian giữa đặt bàn thờ, hàng bài vị sơn son thếp vàng xếp thành bốn tầng, khói hương quấn quanh như sương. Hai gian bên kê ghế dài cho người trong tộc.
Sáng nay hai gian ấy chật kín. Ba mươi mấy người đàn ông họ Ninh, già có trẻ có, ngồi theo vai vế. Đàn bà đứng ở hiên sau, không được vào gian trong. Tộc trưởng Ninh Thừa Lễ ngồi trên chiếc ghế bành đặt cạnh bàn thờ, hai tay chống gậy trúc, mắt lim dim như ngủ.
Nhị thúc đứng giữa gian, tay cầm một cuộn giấy. Mặt ông ta đỏ gay. Ninh Cảnh quỳ trước bàn thờ, cuốn gia phả mở trên đùi, giọng khàn tới mức chỉ còn như tiếng gió.
Khi Tố Y bước qua ngưỡng cửa từ đường, ba mươi mấy cái đầu cùng quay lại.
Đàn bà không được vào gian trong. Đó là lệ.
Tố Y bước vào gian trong.
— Tố Y! — Tộc trưởng mở mắt, gõ gậy xuống nền gạch. — Con gái không được vào chính đường. Cháu không biết lệ sao?
— Cháu biết. — Tố Y nói. Nàng quỳ xuống bên cạnh Ninh Cảnh, lạy ba lạy trước bàn thờ tổ, rồi đứng lên, quay lại. — Lệ Ninh thị còn một điều nữa, cụ tổ viết trong gia huấn: Phàm trong tộc có người chết oan, con cháu phải đứng trước tổ tiên mà nói. Cha cháu chết oan. Cháu đứng đây nói.
Gian từ đường lặng đi. Có người thì thầm. Có người lắc đầu.
Nhị thúc bật cười.
— Chết oan? Cháu gái ta buồn quá hóa mê rồi. Đại ca ta đột quỵ, lang trung Hà khám, cả phường đều biết.
Ông ta giơ cuộn giấy lên.
— Tộc trưởng, các bác các chú. Đây là di chúc đại ca ta viết ngày mồng sáu tháng Tám, hai hôm trước khi mất, giao cho ta giữ. Ta xin đọc.
Tộc trưởng nhìn Tố Y một lúc, rồi gật đầu với nhị thúc.
— Đọc đi.
Nhị thúc mở cuộn giấy. Giọng ông ta vang khắp từ đường.
"Ta, Ninh Thừa Viễn, tự biết sức yếu. Con gái Tố Y chưa chồng, con trai Cảnh còn nhỏ. Nay giao Ninh Ký Cẩm Phường cho em trai Thừa Đức quản thay, đợi Tố Y thành thân thì giao lại cho con rể. Bí kỹ Vân Hà do Thừa Đức giữ. Con cháu không được trái lời."
Bên dưới là chữ ký Ninh Thừa Viễn và con dấu riêng của cha nàng, con dấu đá thanh điền khắc chữ triện, cha luôn đeo ở thắt lưng.
Có tiếng xì xào trong gian. Có người gật gù: lão Ninh tính xa. Có người liếc nhìn Tố Y, ánh mắt thương hại.
Tộc trưởng chìa tay ra.
— Đưa ta xem.
Tố Y bước lên trước khi nhị thúc kịp đưa cuộn giấy cho tộc trưởng.
— Cụ. — Nàng nói. — Cháu xin xem trước. Chữ cha cháu, cháu nhìn cả đời.
Nhị thúc định giật lại, nhưng tộc trưởng đã gật đầu. Tố Y cầm cuộn giấy, đưa ra chỗ sáng ở cửa sổ.
Chữ đẹp. Nét móc, nét phẩy, nét mác, đúng là lối chữ của cha nàng. Đúng tới từng chi tiết: chữ Ninh viết bộ miên hơi lệch, chữ Viễn kéo nét cuối dài. Người viết đã nhìn chữ của cha rất kỹ.
Và chính vì đẹp, nên nó giả.
Tố Y rút trong tay áo ra một phong thư. Thư cha viết cho nàng ngày mồng một tháng Tám, khi nàng đi khe Bạch Lộ xem rễ hồng lam thảo. Bảy ngày trước khi mất.
Nàng đặt hai tờ giấy cạnh nhau, giơ lên cho cả gian nhìn.
— Đây là thư cha cháu viết ngày mồng một. — Nàng nói. — Các bác các chú nhìn. Từ tháng Sáu, tay cha cháu run. Chữ Ninh gãy ở nét thứ ba. Chữ Viễn không kéo được nét cuối, chỉ chấm một cái. Lang trung Hà nói cha cháu yếu tim. Người yếu tim thì tay run.
Nàng chỉ vào cuộn di chúc.
— Còn đây là di chúc viết ngày mồng sáu, năm ngày sau. Nét nào cũng vững như người ba mươi tuổi. Cha cháu không thể khỏi run tay trong năm ngày, rồi chết hai ngày sau đó.
Cả từ đường im lặng.
Mấy ông già ngồi hàng đầu nghển cổ nhìn. Một người đàn ông trung niên, chú họ đời thứ sáu, đứng dậy, bước lên, nhìn kỹ hai tờ giấy. Rồi ông ta quay về chỗ, không nói gì, nhưng ánh mắt nhìn nhị thúc đã khác.
— Con dấu là thật! — Nhị thúc nói to. — Con dấu đại ca đeo ở thắt lưng, ai cũng biết!
— Con dấu là thật. — Tố Y nói. — Từ tháng Sáu, mỗi sáng nhị thúc sang uống trà với cha cháu. Cha cháu ngủ li bì tới trưa. Con dấu nằm trên thắt lưng một người ngủ say. Nhị thúc muốn đóng bao nhiêu lần cũng được.
— Láo! — Nhị thúc đập tay lên bàn thờ, làm đổ một chén rượu cúng. — Cháu vu cho ta làm giả di chúc! Bằng chứng đâu? Chữ run hay không run là cháu nói!
Tố Y không trả lời. Nàng quay ra cửa từ đường.
— Mời vào.