Chiều hai mươi chín tháng Sáu, bốn người về tới Ỷ Vân thì Cảnh đã đứng đợi ở cổng xưởng, tay cầm một tờ giấy.
— Tỷ. — Cậu nói, chưa đợi chị xuống ngựa. — Bùi thị nộp đơn rồi. Hôm qua. Một bản lên Chức Tạo ty, một bản lên nha môn Tri châu.
Tố Y cầm tờ giấy. Bản chép đơn, Cảnh nhờ người quen ở nha môn chép lại. Nét chữ thư lại, nhưng lời là lời Bùi Thận, nhẹ, chặt, không một chữ thừa.
Người đứng đơn: Bùi Thận, hoàng thương, con trai duy nhất của Diêu Hà, thợ nhuộm, người núi Bạch Lộ, đã mất.
Tờ khế bán cách nhuộm hồng lam thảo, tháng Tư năm Canh Tý, giữa Ninh Bá Khiêm và Diêu Hà, xin xét là vô hiệu, vì ba lẽ. Một: bên bán không biết chữ, không đọc được khế mình ấn tay. Hai: bên bán khi ấy đang có mang, bị đuổi khỏi xưởng, không còn đường sống, là bán trong lúc bị ép. Ba: giá ba lạng bạc, không bằng nửa giá một cây gấm Vân Hà năm ấy, là giá cướp.
Khoản "không được nói cách này là của mình" trái lẽ trời, không khế nào được phép cấm người ta nhận việc mình làm.
Khế vô hiệu thì cách nhuộm vẫn là của Diêu Hà. Người đứng đơn là người thừa kế. Xin Chức Tạo ty và nha môn: rút đăng ký dâng gấm Vân Hà của Ninh Ký ở Chức Tạo cục; công nhận cách nhuộm là của Diêu Hà; giao quyền cách nhuộm cho người thừa kế; Ninh Ký từ nay không được nhuộm, dệt, bán gấm Vân Hà.
Tố Y đọc hết, đứng im ở cổng xưởng.
Yến Chiêu đứng cạnh nàng, đọc qua vai nàng. Ông Mạc với lão Đinh đứng sau. Không ai nói gì.
— Đệ tính rồi. — Cảnh nói, giọng nén. — Vân Hà là hai phần ba lời của Ninh Ký mỗi năm. Suất cống năm nay giao xong rồi, nhưng năm sau Hội Gấm Thu, Ninh Ký không được đem Vân Hà đi thi. Không có Vân Hà, Ninh Ký là một xưởng dệt Thủy Văn. Bốn mươi hai khung cửi, mười hai khung đang dệt Vân Hà.
Cậu nhìn chị.
— Tỷ. Ba lẽ trong đơn, lẽ nào cũng đúng.
— Tỷ biết. — Tố Y nói.
Đó là điều đáng sợ nhất. Bùi Thận không bịa một chữ. Mỗi chữ trong đơn đều là thật. Nàng đã đọc tờ khế ở kho cục, đã thấy dấu ngón tay ấn mạnh, đã nghĩ chính những điều ấy. Bùi Thận chỉ viết ra trước nàng.
Sáng ba mươi, Chức Tạo ty Ỷ Vân thụ lý đơn.
Yến Chiêu ngồi ở ghế đề cử, đọc đơn trước mặt mọi người trong ty: phó đề cử Tề, thư lại Mạc Tuân, hai người lính lệ. Đọc xong, hắn đặt đơn xuống, rồi nói một câu khiến Mạc Tuân đánh rơi bút.
— Đơn này bản quan không xét. Bản quan có tư tình với chủ xưởng Ninh Ký.
Cả ty im phắc. Phó đề cử Tề, một người đàn ông bốn mươi gầy gò, há hốc miệng.
— Đại nhân...
— Lệ Chức Tạo ty, quan có tư tình với đương sự phải tự rút. — Yến Chiêu nói, giọng bình thường như đọc công văn. — Bản quan rút. Việc này giao phó đề cử Tề, mời Tri châu Hoắc ngồi cùng, mời hai lão nghệ nhân chấm Hội Gấm Thu là ông Tôn, Cát bà bà ngồi hội. Xét ngày rằm tháng Bảy, ở sân Chức Tạo ty, mở cửa cho phường vào xem.
Hắn đứng dậy, đi ra.
Chiều hôm ấy cả phường Bách Ti biết. Đề cử Chức Tạo ty đứng giữa ty, nói trước thư lại, lính lệ: bản quan có tư tình với chủ xưởng Ninh Ký. Người ta kể đi kể lại câu ấy nhiều hơn cả chuyện tờ khế.
Tối hôm ấy Tố Y gặp hắn ở bến đầu phường, chỗ quán chè mùa thu năm ngoái.
— Đại nhân nói thế trước cả ty. — Nàng nói. Giọng nàng không giận. Nàng không biết giọng mình là gì.
— Bản quan nói thật. — Yến Chiêu nói. — Cô nương dạy bản quan, nói thật thì không ai bắt bẻ được. Nếu bản quan xét đơn này, Bùi Thận sẽ nói Chức Tạo ty bênh Ninh Ký. Cô nương thắng cũng như thua. Bản quan rút, cô nương thắng thì thắng thật.
Hắn ngừng một chút.
— Với lại, sớm muộn cả phường cũng biết.
Bà bán chè đặt hai bát chè đỗ đen lên bàn, nhìn hai người, cười tủm tỉm, rồi lui vào trong.
Chiều hôm sau, Tố Y làm điều Diêu Lan dặn.
Nàng mang khúc vải gai ra giữa sân xưởng, trải lên một chiếc chiếu sạch, đúng lúc nắng chiều xiên qua mái dãy phía tây. Nàng không gọi ai. Nhưng thợ ra giặt khăn đi ngang, dừng lại. Rồi thợ ca chiều nghỉ tay, ra đứng. Rồi cả dãy phía tây, dãy phía đông, sân nhuộm.
Khúc vải thô, màu đã nhạt, nhưng nắng chiều chạm vào thì nó đổi màu, chậm, như người già mở mắt. Đỏ, hồng, tím, vàng, rồi tím than.
— Vải đầu tiên. — Tố Y nói. — Trước gấm, trước khế. Bà Diêu Hà nhuộm năm bà mười chín tuổi, mang về núi Bạch Lộ cho cả thôn xem. Ở góc có tên bà, bà tự khâu.
Hồng thị quỳ xuống bên khúc vải, đưa ngón tay chạm vào chữ Hà khâu chỉ đỏ, vụng, to nhỏ không đều. Chị nhìn rất lâu. Rồi chị nói, khẽ, như nói với chính mình:
— Hóa ra người nghĩ ra ráng chiều cũng dệt tên mình ở biên.
Không ai cười. Lão Đinh đứng sau đám thợ, hai tay chắp trước bụng, như đứng trước bàn thờ.
Tối ấy ông Mạc lên núi lại. Trong gùi ông có một lá thư Tố Y viết, Cảnh đọc lại ba lần, gửi Diêu Lan ở thôn Đá Trắng.