Đêm ấy họ ngủ lại ở thôn Đá Trắng.
Diêu Lan nắn xương tay cho ông Mạc bên bếp lửa, bó bằng hai thanh tre và một dải vải gai. Ông già không kêu tiếng nào, chỉ cắn chặt một cái khăn. Bó xong, ông nhổ cái khăn ra, thở dốc, rồi cười.
— Cái gốc ấy tôi ôm được. — Ông nói. — Cuốc hết thì cuốc, gốc ấy còn.
Một trăm cân rễ già cuối cùng, Yến Chiêu cho lính lệ niêm lại ở thôn, giao Diêu Lan giữ làm vật chứng. Hai mươi phu và quản sự Văn, hắn không bắt, vì Chức Tạo ty không có quyền bắt người thu rễ theo công văn Hộ bộ. Hắn chỉ bắt gã phu đã đánh gãy tay ông Mạc, giao về nha môn Tri châu xét tội đả thương. Quản sự Văn dẫn đám phu xuống núi lúc chiều tối, không nói một lời.
Biên bản kiểm nguồn của Yến Chiêu dài bảy trang. Một trăm bốn mươi hai gốc. Tuổi rễ từng gốc theo lão Đinh đếm. Sổ thu mua của quản sự Văn, chép nguyên ba dòng cuốc cả gốc, người bán: không. Cánh tay gãy của một người hái rễ sáu mươi tuổi.
Tố Y ngồi bên bếp lửa, nhìn biên bản.
— Đại nhân gửi biên bản này lên Hộ bộ. — Nàng nói. — Hộ bộ sẽ phạt Bùi thị vì cuốc khe Sau. Rồi sao?
Yến Chiêu nhìn nàng.
— Rồi Hộ bộ sẽ cho Bùi thị một tờ công văn mới, bảo thu mua cho đúng. — Nàng nói. — Độc quyền vẫn là của Bùi thị. Rễ vẫn bán giá Bùi thị định. Khe chính cạn, khe Sau cạn một nửa, nửa còn lại Bùi thị vẫn là người duy nhất được thu.
Nàng nhìn ra cửa. Ngoài sân, dưới gốc hồng già nhà Diêu, những người thôn Đá Trắng còn ngồi quanh đống lửa, nói chuyện khe Sau bằng giọng người núi, chậm và trầm.
— Công văn ấy đứng trên một lẽ. Để giữ rễ cho núi. — Nàng nói. — Lẽ ấy đổ rồi. Muội không xin Hộ bộ phạt Bùi thị. Muội xin Hộ bộ trả lại lẽ ấy cho đúng người.
— Ai?
— Người núi. — Tố Y nói.
Nàng nói với Diêu Lan. Rồi Diêu Lan đứng giữa sân, dưới gốc hồng, nói với cả thôn.
Đơn viết bằng chữ Tố Y, lời của người núi. Thôn Đá Trắng ba đời hái thuốc, hái rễ trên núi Bạch Lộ. Người núi có lệ từ đời bà cụ nhà Diêu: hồng lam thảo là của núi, mình mượn, không được lấy hết; mỗi gốc lấy nửa bộ rễ, lấp đất lại. Công văn Hộ bộ cho Bùi thị độc quyền để giữ rễ cho núi. Bùi thị cuốc trụi một trăm bốn mươi hai gốc ở khe Sau trong mười lăm ngày. Xin Hộ bộ rút độc quyền của Bùi thị. Xin giao thôn Đá Trắng giữ rễ hồng lam thảo núi Bạch Lộ, đào theo lệ người núi, hạn mức mỗi năm do thôn và Chức Tạo ty Ỷ Vân cùng định. Rễ bán một giá cho mọi xưởng trong châu, không xưởng nào được mua hết.
Cuối đơn, hai mươi ba người thôn Đá Trắng ấn ngón tay. Không ai biết chữ. Diêu Lan ấn đầu tiên. Ông Mạc ấn bằng tay phải, tay trái bó nẹp đặt trên đùi. Thằng Đá ấn cuối cùng, ngón tay bé xíu, đỏ mực.
Yến Chiêu ký làm chứng, kèm biên bản bảy trang.
Đêm khuya, khi cả thôn đã ngủ, Tố Y ngồi một mình dưới gốc hồng.
Yến Chiêu ra ngồi cạnh nàng. Trăng đầu tháng Chín mỏng như lưỡi liềm, treo trên vách đá trắng.
— Đơn đi ngựa trạm, mười ngày tới kinh. — Hắn nói. — Hộ bộ xét, nhanh thì mười ngày. Mười ngày nữa về. Cuối tháng Mười.
— Rằm tháng Mười là Hội Gấm Thu. — Tố Y nói.
— Bản quan biết.
Hai trăm cân rễ già khe Sau đã xuống bờ nam. Đủ cho Bùi thị nhuộm một cây Vân Hà không ai chê được. Ninh Ký chỉ còn rễ già cho năm cây.
— Năm cây. — Tố Y nói. — Bùi Thận biết luồn thoi ngược, có rễ già khe Sau, có thợ giỏi nhất bờ nam. Hắn sẽ dâng một cây gấm phẳng như gương.
Nàng nhìn gốc hồng già. Ba mươi mốt năm trước, một cô gái mười chín tuổi đứng ở đây dạy cả thôn nhuộm ráng chiều.
— Muội không có gấm phẳng như gương. — Nàng nói. — Muội có ba trăm người biết luồn thoi ngược.
Yến Chiêu nhìn nàng, không hiểu. Rồi hắn hiểu. Hắn khẽ cười.