Chiều hai mươi sáu tháng Ba, cây gấm cống thứ sáu mươi xuống khung, một cây Vân Hà.
Đó là cây cuối cùng của khung hoa thứ ba, khung Tố Vân kéo hoa từ mùa đông. Người dệt dưới là Liễu Oanh. Khi Tần ma ma cầm kéo cắt sợi dọc cuối, cả dãy phía đông lặng đi, những thợ đang dệt ở khung bên cạnh cũng dừng thoi, ngoái đầu sang nhìn. Tấm gấm được trải ra trên hai tấm phản ghép, sáu màu chạy dọc từ đỏ son sang tím than.
Tố Y đứng ở đầu phản, lấy ngón trỏ trái lần dọc biên gấm. Ở mép vải, hai cái tên nhỏ bằng hạt gạo được dệt chìm bằng sợi tơ cùng màu, phải nghiêng tấm vải về phía cửa sổ mới đọc được: Ninh Tố Vân. Liễu Oanh.
Ba tháng trước, hai cái tên ấy không chịu ngồi chung một bàn ăn.
Đầu tháng Giêng, khung thứ ba thiếu người dệt dưới vì chị cả nhà Lý ốm, Tần ma ma đọc tên Liễu Oanh, và Tố Vân trên giàn kéo hoa quay mặt đi. Hai người làm chung một khung suốt tháng Giêng mà chỉ nói với nhau những câu cần nói: chùng, căng, đổi hoa, nghỉ.
Rồi một buổi tối tháng Hai, con thoi của Liễu Oanh gãy mũi giữa lúc đang đi sợi thứ bảy, sợi thoi phải đi ngược, sai một nhịp là hỏng cả hàng. Tố Vân trèo xuống giàn kéo hoa, rút trong búi tóc ra một con thoi nhỏ bằng gỗ thị, thứ cô giắt theo người từ năm mười hai tuổi, đặt vào tay Liễu Oanh.
— Đi đi. — Cô nói. — Chậm thì chùng.
Liễu Oanh cầm con thoi, đi tiếp sợi thứ bảy. Từ tối ấy, ở gian bếp sau, hai cái bát được đặt cạnh nhau.
Bây giờ Liễu Oanh đứng bên kia tấm phản, tay vẫn cầm con thoi gỗ thị.
— Trả muội. — Cô ta nói, chìa con thoi ra. Ba tháng nay, bốn mươi cây Vân Hà xuống khung được là nhờ bốn người biết đi sợi thứ bảy: Tố Y, Tố Vân, Tần ma ma và cô ta, thay nhau đi vòng mười khung hoa, tới sợi thứ bảy thì ngồi vào ghế dệt thay thợ.
Tố Vân nhìn con thoi, rồi nhìn sang chỗ khác.
— Tỷ giữ đi. — Cô nói. — Muội có cái khác rồi.
Tần ma ma quay mặt đi, chấm mắt.
Tố Y gấp mép gấm lại, không nói gì. Có những sợi chỉ, nàng nghĩ, không cần người dệt luồn hộ. Nó tự tìm đường đi qua nhau.
Tối hôm ấy, chính sảnh Ninh Ký sáng đèn tới canh hai.
Sáu mươi cây gấm cống, cộng hai cây Vân Hà dự phòng, xếp thành bốn hàng trên sàn gỗ. Mỗi cây cuộn trên một ống tre già dài hơn sải tay, đường kính bằng cổ tay, hai đầu ống bịt nút gỗ. Bên ngoài bọc ba lớp: một lớp lụa mộc, một lớp giấy dầu, một lớp giấy dó dày có in hoa văn Ninh Ký. Mỗi cây buộc dây gai bốn chỗ.
Ninh Cảnh ngồi xếp bằng giữa sàn, trước mặt là cuốn sổ bìa xanh dày bằng ba đốt ngón tay, một cái cân đòn, một nghiên mực và con dấu đồng của Ninh Ký. Mười bảy tuổi, giọng đã vỡ hẳn, cậu vẫn ngồi đối sổ như hồi mười sáu, lưng cong, mũi gần chạm giấy.
— Tỷ xem. — Cậu nói, xoay cuốn sổ về phía chị.
Mỗi cây gấm một trang. Đầu trang là số, từ một tới sáu mươi hai. Dưới số là tên loại gấm, tên khung, tên hai người dệt đúng như dệt chìm ở biên. Chiều dài đo bằng thước đồng. Cân nặng cân ba lần, tới phân. Số sợi trên một tấc, đếm ở đầu, giữa, cuối. Ngày soi góc bảy dưới nắng chiều, có chữ ký Yến Chiêu và dấu Chức Tạo ty châu Ỷ Vân. Cuối trang là nửa con dấu đỏ, nửa kia đóng trên dải giấy dán ngang mép giấy bọc của chính cây gấm ấy.
— Dấu giáp lai. — Cảnh nói. — Muốn bóc giấy bọc thì phải xé dải giấy. Xé rồi thì hai nửa dấu không khớp nữa. Đệ học cái này ở sổ thuế muối của nha môn.
Tố Y lật từng trang. Sáu mươi hai trang, chữ đều như in, không một vết tẩy.
— Đệ làm bao lâu?
— Từ tháng Giêng. — Cảnh gãi đầu. — Mỗi cây xuống khung, đệ cân, đệ đếm, đệ ghi. Hôm nào Yến đại nhân sang soi gấm, đệ chạy theo xin chữ ký. Đại nhân ký sáu mươi hai lần, tới lần thứ ba mươi thì hỏi đệ định đem sổ này đi kiện ai.
Tố Y bật cười. Đã lâu lắm nàng mới cười thành tiếng trước mặt em.