Bánh Rán lái, sườn chưa liền hẳn, mỗi lần qua ổ gà lại chửi ông Trời theo một cách khác. Chiếc xe tải cũ đã theo họ từ mùa đông, chế hòa khí, cửa buộc dây thép, lên dốc thì hú như trâu. Đi từ sáng hai mươi chín, xế chiều họ qua chuyến đò ở cửa sông, rồi gặp mùi bùn và mùi tôm phơi của Cồn Mặn trước khi thấy những hàng sú.
Làng cũng có quầy thu mua. Một cái bàn nhựa dưới mái che ở đầu chợ, hai người trẻ áo sơ mi trắng đổ mồ hôi. Trước bàn độ chục người đàn ông làng chài đang đợi, đứng im, không nhìn nhau.
Đầm tôm của Quan Đông nằm cuối con bờ đất, sau gò mộ. Ông ta đứng dưới nước tới đùi, đánh một tấm phai gỗ vào khe cống, thấy Lâm Khắc thì tiếp tục đánh. Vết sẹo Nguyên Tùng để lại chạy chéo trên cái trán đen bóng.
— Lại mày. — Ông ta nói. — Tóc mày như bị ai đổ vôi. Lần trước còn đen.
— Vâng.
— Đốt rồi hả?
— Đốt rồi. Còn một năm mười tháng, mười ba ngày.
Quan Đông cắm thêm một tấm phai, đạp một cái cho chặt, rồi lội lên bờ, ngồi xuống cạnh cái nón mê, rút gói thuốc rê ướt một góc. Ông ta không mời. Bánh Rán đã chui xuống gầm xe tránh nắng, làm như đang sửa cái gì.
— Ở chợ có quầy mua. — Lâm Khắc nói.
— Tao thấy. Ba thằng trong xóm tao bán rồi, thằng Tèo bán mười năm mua cái máy thuyền. Tao chửi nó. Nó bảo chú không bán thì chú có nuôi con tôi không. — Ông ta vấn thuốc, ngón tay to như củ gừng mà rất khéo. — Mày đi một ngày đường không phải để nghe chuyện thằng Tèo.
Hắn lấy mảnh đồng có bảy đường, đặt lên đám cỏ giữa hai người, chỉ cái đường mờ ở mép phía nam.
— Bố bác để lại câu này. Đường về cần đủ nét tay của những người đã khắc rễ, người nào mất rồi thì tìm con, tìm trò. Cháu hỏi khắp rồi, bác Tất về làng không nhận trò nào. Cháu tới hỏi bác có từng cầm dao của bố không.
Quan Đông cười bằng mũi, khói phụt ra hai lỗ.
— Dao. Ông già tao về đây năm tao hai mốt, không nói một câu về cái nghề ấy, tới chết không nói. Tao hỏi ông làm được gì trên tháp mà giàu thế rồi bỏ, ông đánh tao bằng cái dầm. Dao gì? Tao kéo vó ba mươi năm. Tao ký tên còn phải nhìn mẫu.
Hắn gật đầu, hắn đã nghĩ trước là như vậy. Hắn đứng dậy, và vì thế mà đứng đối diện với cái cống. Cửa cống đầm tôm là một khung gỗ sú đen kịt, cao hơn một người, hai bên có khe đánh phai. Nước đang rút, để lộ từng khúc. Trên khung gỗ có những vạch.
Hắn đi xuống, nước bùn ngập tới gối, không nhớ mình đã bước.
Vạch chạy dọc hai cạnh khung từ đáy lên, cách nhau chừng ba đốt tay. Người ta khắc chúng để đo con nước, cống nào trong vùng chẳng có. Nhưng hắn đã thấy kiểu nét này trên tấm bản đồ trong túi. Nét gầy, sâu đều từ đầu tới cuối, không một chỗ nào đè tay. Cuối mỗi nét, thay vì nhấc dao lên như người thường, nét rút về rất khẽ, nhỏ lại như cái kim, gần như xin lỗi vì đã làm phiền miếng gỗ. Ở vạch thứ chín có vệt lở, người ta khắc đè lên vết nứt mà nét vẫn không lệch.
Gỗ này còn mới, chỉ độ mươi năm. Quan Tất đã chết hơn hai mươi năm.
— Ai khắc cái này?
— Tao. — Quan Đông nói từ trên bờ, cau mày. — Năm nào thay khung tao chả khắc. Làm sao?
— Ai dạy bác khắc thế này?
— Có cái gì mà dạy? Năm đầu ông già về, ông bắt tao ra cống, cầm tay tao đè lên cái dùi nhọn. Bảo con nước dâng tới đây thì đánh phai, nét phải đều, nước nó không biết thương mày đâu. Khắc sai ông bắt nạo đi làm lại. Hai năm tao nạo gãy ba cái dùi. Có thế thôi. — Ông ta bỗng ngừng, điếu thuốc dừng giữa đường lên miệng. — Thằng kia. Sao mày nhìn tao như thế?
Lâm Khắc lội lên bờ. Hắn rút con dao của bố, cầm lưỡi, chìa cán về phía người đàn ông kia, rồi đặt một mẩu đồng trắng lên đầu gối ông ta.
— Bác khắc giúp cháu một vạch nước. Vạch nước thôi. Đừng nghĩ gì khác.
Quan Đông nhìn con dao, nhìn hắn. Cái nhìn đi từ tức giận tới một thứ chưa có tên. Có lẽ ông ta đã từng nghi, trong ba mươi năm ấy, vào một buổi trưa nào đó khi đang nạo gỗ. Ông ta vứt điếu thuốc xuống bùn.
— Cái thằng già khốn nạn. — Ông ta nói, rất nhỏ, không phải với ai.
Con dao bé quá so với bàn tay ấy, đặt xuống rất vụng. Nhưng nó đi. Nét vào đồng gầy, sâu đều, không đè tay, tới cuối thì rút về như mũi kim. Mảnh đồng trong tay Lâm Khắc nóng lên. Đường thứ bảy trên bản đồ, đã mờ mấy chục năm, sáng lại một lớp rất nhạt màu cơm mới.
Quan Đông không thấy gì. Ông ta chỉ thấy cái vạch vừa khắc, lật lên, ném trả.
— Làm một lần thôi. Tao không đi đâu hết. Tao còn cái đầm.
— Vâng.
— Mày cần cái đó làm gì?
— Để trả về đây. — Hắn nói. — Những gì thằng Tèo vừa bán, và cả thứ trước đó nữa.
Ông ta nhổ một bãi xuống bùn, quay lại với tấm phai. Một lúc sau, khi hắn đã leo lên xe, tiếng ông ta vọng từ dưới cống lên, thô như tiếng gọi đò.
— Thằng tóc vôi! Nó có ghi tên tao vào đâu không?
— Ghi chứ ạ. — Hắn đáp. — Quan Tất, trò Quan Đông.
Không có tiếng trả lời. Chỉ có tiếng vồ đập xuống một tấm phai, mạnh hơn cần thiết.