Sàn công tác quanh bánh răng thứ mười bảy vẫn có cái tua vít nằm ở mép. Từ Uyển đi qua, nhặt lên, nhìn cái đầu đã mòn rồi đút vào túi áo như nhặt lại đồ của mình. Bà không đi nhanh, cũng không dừng. Bà đi vòng ra mặt sau, tới đúng cái chỗ gần trục, ngồi xổm, cây bút chì lại ngậm ở mép, và đặt một ngón tay vào đoạn rãnh của chính mình.
— Nối được từng này thật. — Bà nói, ngậm bút. — Tôi cứ tưởng mình mơ.
Hắn đứng bên cạnh, rương đặt dưới chân, đèn đeo trán tắt. Vết cắt ở ngay trước mặt họ, rộng ba đốt tay, đáy nhẵn soi được. Một đốt rưỡi phía trong đã có đường rãnh nhỏ tròn đều, từ đó về sau là khoảng thép trần.
Từ Uyển lấy thước kẹp, đo vết cắt bốn lần ở bốn chỗ, đọc số cho hắn ghi vào bìa tờ mười bảy. Rồi bà chia bằng bút chì ngay trên mặt thép. Sáu đường nằm cạnh nhau, song song, mỗi đường rộng bằng sợi chỉ, đi hết khoảng trống. Một nét tâm ở giữa. Đốt cuối cùng, sát bờ cắt phía Cố Diên, bà khoanh lại một vòng tròn rồi không đụng tới nữa.
— Thằng Định trước. Rễ phía tây, nó ở ngoài cùng. — Bà nói. — Cậu có tay nó thật không?
Hắn rút con dao của bố.
Hắn đã khắc nét cong này từ năm mười một tuổi, trên mặt sau những cái nắp đồng hồ bỏ đi. Hắn đã khắc nó lên rễ cây trong hành lang âm năm, lên vòng đồng của ông Từ, lên giàn Hội Chung. Nhưng hắn chưa từng đặt nó lên cái bánh răng này, cái bánh răng đã cắn bố hắn một vết sẹo ở lông mày trái. Bị bánh răng cắn, to hơn cả nhà mình. Hồi bé hắn đã cười câu đó.
Mũi dao chạm thép.
Máy biết ngay. Trong xương hàm hắn tiếng ù trầm thêm một bậc. Từ cầu thứ ba phía bên kia trục, nơi ba mươi hai năm trước đã có người đặt sẵn một cái khóa, một vệt nóng đang đi tới dọc theo mặt bánh răng, chậm rãi, kiểu một con rết rất dài. Đêm ấy bố hắn đã trèo vào đây với con dao này, một mình, năm năm trước khi hắn ra đời. Cái khóa đã đợi tới đúng lúc lưỡi dao đi qua đoạn thứ hai rồi bật lên.
— Đừng nhìn nó. — Từ Uyển nói, mắt vẫn nhìn vào rãnh. Giọng bà không đổi. — Thằng Định đã nhìn nó. Đi đi.
Hắn thở ra và đi. Thở vào thì dừng. Dao xuống nửa sâu, nét nông, đầu nét thẳng, đều, như người đi trên một con đường quen. Tay hắn biết nó. Đây là bàn tay đã dạy hắn cách cầm một cái nhíp, đã nắm cổ áo hắn lúc hắn sắp ngã xuống gác xép, đã đặt lên đầu hắn lần cuối từ trên cái giường ở tiệm 17, nặng và nóng, không còn nói được gì. Vệt nóng đã tới sát cổ tay hắn. Da trên mu bàn tay phồng lên, mùi thịt cháy, và hắn nghe thấy tiếng mình đang đếm một cách rất bình thường: hai mươi lăm, hai mươi sáu. Hắn không dừng. Tới cái chỗ ngày xưa lưỡi dao của người kia đã dừng lại vì bị cắn, trong rãnh có một vết chấm rất nhỏ. Đó là chỗ mũi dao bố hắn đã kịp cắm xuống. Ba mươi hai năm nằm đấy, một cái chấm.
Hắn đưa dao đi qua cái chấm, và đuôi nét cong về bên trái.
Vệt nóng tắt.
Nó không vỡ, không bật ngược. Nó nhận ra nét và đứng lại, như một con chó già nhận ra tiếng chân người nhà. Hắn cúi nhìn đoạn nét vừa thành. Một sợi màu cơm mới đang chạy trong rãnh, từ đầu tới cuối, thong thả. Trên kia, khắp Tây Phường, những đồng hồ khế qua rễ phía tây vừa thở ra một cái.
Từ Uyển cúi xuống soi. Bà soi rất lâu, cái bút chì đưa từ mép bên này sang mép bên kia.
— Nó cong hơn một tí so với thằng Định. — Bà nói. Rồi bà gật. — Được. Thằng Định mà thấy thì nó chê. Thứ hai.
Thứ hai là của Đinh Mạc. Hắn có mẩu đồng trong túi, cái nét xiên ngắn như khắc trong lúc đang chạy. Lão đang ngồi ở cửa, cách đó hơn sáu mươi thước, tay giơ cao, nhưng cái giọng the thé thì đi qua được cả cái xưởng.
— Mày cầm dao như cầm đũa! Thấp xuống! Tao dạy mày một mùa đông, mày nhớ cái gì? Nét của tao không có đi! Nó chạy! Mày phải sợ cái gì đó đang đuổi sau lưng!
Hắn không phải giả vờ sợ. Hắn đặt mẩu đồng cạnh rãnh, nhìn nó một lượt, rồi khắc như đang ngã. Nét xiên đi vào thép, xấu xí, sâu một đầu nông một đầu, và đi đúng. Hắn nghe tiếng lão cười.
Thứ ba là vạch nước. Mẩu đồng trắng nhỏ, một nét gầy mà sâu đều từ đầu tới cuối. Hắn đã nghĩ mình sẽ phải tập nhiều mới đi được đúng cách ấy. Nhưng khi tay hắn vừa đặt xuống, hắn lại nghĩ tới một người đàn ông đứng ngập tới đùi, bàn tay to như củ gừng, ba mươi năm khắc vạch mà không biết mình đang làm gì. Hắn nghĩ tới cuối nét ấy, cái rút về như xin lỗi. Nước nó không biết thương mày đâu. Hắn đã ghi vào bìa sổ: Quan Tất, trò Quan Đông. Rồi nét đi tới đâu, ở một đầm tôm cuối gò sú, có một tiếng đếm vừa ngẩng đầu lên khỏi tấm phai, và không biết mình vừa nghe gì.
Khi hắn ngẩng lên, phép tính hắn vẫn giữ trong đầu cho biết trên kia đã là mười một tháng Tám.